Gaidhlig

A’ chiad trama dealanach ann an Alba!

Dh’fhosgail a’ chiad slighe-trama dealanach ann an Alba ann an 1889.

Ach cha robh i ann an Glaschu no Dùn Èideann no fiù’s ann an Dùn Dè no Obar Dheathain.

Slighe-trama Chaisteal Tarrais, Siorrachd Lannraig

’S ann a bha i ann an Caisteal Tarrais (Carstairs) ann an Siorrachd Lannraig a Deas, eadar stèisean Chaisteal Tarrais agus Taigh Chaisteal Tarrais (air a bheil Taigh Menteith an-diugh). Chaidh a thogail le uachdaran na sgìre a bha a’ fuireach san taigh agus ’s e loidhne phrìobhaideach a bh’ ann.

Bha an t-slighe-trama mìle a dh’fhaid agus rinneadh an dealan air a son le dealan-uisge a rinneadh ann an Abhainn Chluaidh faisg air làimh.

Mapa den loidhne bho: https://travegeo.com/Carstairs_House_Tramway-23177?sharemap

Cha do mhair e ro fhada – sguir na tramaichean dealanach ann an 1896 agus chleachd iad eich gus an do dhùin e mu dheireadh ann an 1925.

Le Greg Morss, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13606093

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Slighe-trama Innis Tùir, Siorrachd Pheairt #gàidhlig

Le alasdairmaccaluim

Thug sinn sùil air slighe-trama gu math neo-àbhaisteach ann an Èirinn – meur-loidhne ann am Fionntamhnach (Fintona) ann an Contae Tír Eoghain.

Bha an stèisean mu mhìle air falbh bhon bhaile fhèin agus mar sin, thog iad meur-loidhne eadar an stèisean agus meadhan a’ bhaile. Ach leis gur e baile beag a bh’ ann is gun robh an loidhne gu math goirid, chleachd iad trama eich air an loidhne seach trèana.

Nuair a bha mi a’ dèanamh beagan rannsachadh air Fionntamhnach, fhuair mi a-mach gun robh loidhne den aon sheòrsa againn ann an Alba uair.

Trama Innis Tùir, Siorrachd Pheairt, Dealbh bho Wikimedia Commons

B’ e seo slighe-trama Innis Tùir (Beurla: Inchture) ann an Siorrachd Pheairt ann an Cars Ghòbhraidh. Bha stèisean Innis Tùir air an loidhne eadar Peairt is Dùn Dè mu mhìle gu leth a deas air a’ bhaile agus mar sin, chaidh meur-loidhne a thogail gu meadhan a’ bhaile fhèin. Dh’fhosgail an loidhne ann an 1849 agus b’ e an Inchture Express no an Railway Car am far-ainm a bh’ aig muinntir a’ bhaile air an trama eich.

Coltach ri Fionntamhnach, bhiodh an trama eich a’ ruith do luchd-siubhail ach bhiodh loco àbhaisteach a’ dol ann gus bathair a thogail bho fhactaraidh bhricichean is thaidhlichean a’ bhaile.

Dhùin an loidhne bheag seo ann an 1916 agus chaidh na rèilichean a thogail airson a chleachdadh sa Chogadh Mhòr. Chaidh stèisean Innis Tùir a dhùnadh ann an 1956.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Ìre 2 de Bhile nan Eucoirean Gràin gu bhith ann

Le Oifigear Gàidhlig

Tha Comataidh a’ Cheartais air ainmeachadh gun tòisich Ìre 2 de Bhile Eucoirean Gràin is Òrdugh Phobalach Dimàirt sa tighinn. Tha tòrr dhaoine ann a’ choimhearsnachd Ghàidhlig air ùidh a nochdadh san reachdas seo, le grunn bhuidhnean is dhaoine fa-leth air am beachdan a chur a-staigh dhan cho-chomhairle aig Ìre i. Seo bhidio goirid a … Leugh an corr de

Tadhail air Blog Pàrlamaid na h-Alba

A’ tighinn a dh’aithghearr air trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Le alasdairmaccaluim

Chan eil cus chothrom agam a dhol air trèanaichean an-dràsta!

Cha robh mi air trèana sam bith am-bliadhna fhathast agus cha robh mi air trèana ach mu 5 tursan bhon Mhàirt 2020 uile gu lèir.

Ach tha mi air a bhith a’ dol air feadh an t-saoghail tro leabhraichean is bhidiothan agus tha an glasadh-sìos air leisgeil a thoirt dhomh beagan rannsachaidh a dhèanamh air rudan gu math faisg orm agus gus tòrr leabhraichean a cheannach air rudan a tha an dà chuid air an stairsneach agam fhèin agus gu math fad air falbh bhuam!

Seo na leabhraichean is cairtean-puist a tha mi air cheannach bho chionn ghoirid:

A chionn ’s nach urrainn dhomh Ghlaschu a Deas fhàgail an-dràsta, tha mi air a bhith a’ coimhead air na tha air fhàgail de slighean-trama, slighean bus-tràilidh agus seann rathaidean-iarainn air na cuairtean làitheil agam.

Tha mi ag obair air puist mu na leanas an-dràsta. Ma tha beachd sam bith agaibh leig fios – a bheil rud sam bith eile a bu toil leibh fhaicinn?

Rathaidean-iarainn ann an Ibrox agus Baile a’ Ghobhainn
Tramaichean-smùid Bhaile Ghobhainn
Trama-eich ainmeil ann am Fionntamhnach (Fintona) ann an Contae Tír Eoghain, Èirinn (agus rathaidean-iarainn neo-àbhaisteach ann an Èirinn!)
Tramaichean anns a’ Chòrn
Rathaidean-iarainn an Eilean Sgitheanaich

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Ath-bheothachadh ann an Àfard? #gaidhlig

Le alasdairmaccaluim

Tha iomairt a’ dol air adhart aig an àm seo gus Rathad-iarainn Srath Àfard (Alford Valley Railway) ann an Siorrachd Obar Dheathain ath-fhosgladh.

’S e rathad-iarainn caol-ghèidse a tha seo a tha a’ ruith bho sheann stèisean a’ bhaile tro raon goilf a-steach gu pàirc.

Tha an loidhne, a tha mu mhìle a dh’fhaidte, a’ tòiseachadh ann an stèisean a’ bhaile ach, an àite a bhith a’ dol air làrach na seann loidhne a dhùin ann an 1965, tha i air slighe gu tur ùr.

Dh’fhosgail an rathad-iarainn ann na 1980 agus thadhail mi air aon turas air ais ann 2011. ‘S e loidhne àlainn a th’ ann le seallaidhean brèagha agus tha i ri taobh Taigh-tasgaidh Còmhdhail Roinn a’ Mhonaidh cuideachd.

Nuair a chaidh mi ann, ge-tà, bha an loidhne ann an droch staid le lusan a’ fàs tron trac agus bha e follaiseach gun robh beagan TLC a dhìth air an loidhne. Smaoinich mi aig an àm gur dòcha nach maireadh an loidhne ro fhada – agus cha robh mi fada ceàrr oir dhùin i ann an 2017.

Gu fòrtanach, tha companaidh coimhearsnachd air an loidhne a ghabhail thairis agus tha iad air iomairt maoineachadh sluaigh a chur air bhog gus an stèisean a sgeadachadh. Gur math a thèid leotha!

Seo bhidio a thog mi den loidhne air ais ann an 2011

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Gaelic Promotion as Social Justice, Part 5: What You Can Do for Gaelic and the Gaels

Le Bella Caledonia Editor

In the last four articles in this series, I explained that Scottish Gaelic is the endangered language of the highly minoritized Scottish Gaelic community, especially the ethnic group known as the Scottish Gaels; that the Gaels, over the course of the last millennium, have endured terrible and continuous injustice at the hands of the state […]

Tadhail air Ghetto na Gàidhlig – Bella Caledonia

The Basse Yutz Flagons and BBC Myth-Making

Le Bella Caledonia Editor

In Neil McGregor’s much-admired radio series A History of the World in 100 Objects he today focused on the early world of the Celts through two bronze drinking flagons, the Basse Yutz Flagons – considered to be the most important and earliest examples of Celtic art. As his programme reaches a crescendo of analysis he […]

Tadhail air Ghetto na Gàidhlig – Bella Caledonia

Kerr’s Miniature Railway, Obar Bhrothaig gu bhith a’ dùnadh #gàidhlig

Le alasdairmaccaluim

Às dèidh 85 bliadhna, tha Meanbh-rathaid-iarainn Kerr’s gu bhith a’ dùnadh.

Tha an loidhne bheag seo ann am pàirc eadar prìomh loidhne a’ Chosta an Ear gu Obar Dheathain agus an tràigh⠀.

⁠⠀
Tha àireamh an luchd-cleachdaidh air a bhith a’ dol an lughad fad bhliadhnaichean agus an-uiridh, cleachd nas lugha na 3,000 duine an rathad-iarainn fad na bliadhna. ⁠⠀
⁠⠀
Tha John Kerr leis a bheil an rathad-iarainn ag ràdh gum bi e fosgailte airson a’ chòrr den t-seusain agus gun tèid fios a sgaoileadh mu na làithean fosgailte mu dheireadh a dh’aithghearr air Facebook agus air an làraich-lìn.⁠ Tha e ag ràdh nach e cùis airgid a th’ ann ach gu bheil na saor-thoilich is e fhèin air an dì-mhisneachadh gu mòr le cho beag dhaoine a tha ga chleachdadh.
⁠⠀
Thuirt e cuideachd gu bheil grunn dhaoine is bhuidhnean air fios a chur thuige mu bhith ag ath-fhosgladh na loidhne ann an cruth no àite eile ach nach bi e fhèin an sàs ann. Chì sinn dè thachras. ⁠⠀

Alasdair
⁠⠀

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Aithisg Bhliadhnail 2019-20 ri faighinn #gàidhlig

Le Oifigear Gàidhlig

Chaidh aithisg bhliadhnail ùr na Pàrlamaid fhoillseachadh an-diugh. Tha i ann an cruth dà-chànanach sa Ghàidhlig agus sa Bheurla. Anns an aithisg, gheibh sibh a-mach na bha a’ dol sa Phàrlamaid agaibh ann an 2019-20 le staitistearachd agus fiosrachadh gu leòr! Agus ma tha BSL agad, gheibhear geàrr-chunntas den aithisg sa chànan sin cuideachd. Alasdair … Leugh an corr de

Tadhail air Blog Pàrlamaid na h-Alba

Bhidio ùr mu Athchuingean Pàrlamaideach #gàidhlig

Le Oifigear Gàidhlig

Tha sinn air bhidio ùr fhoillseachadh sa Ghàidhlig mu athchuingean poblach. Tha e a’ freagairt tòrr cheistean chumanta, a’ gabhail a-steach: Ciamar a chuireas tu athchuinge a-steach? Cia mheud ainm a dh’fheumas tu? Am faod e a bhith mu chuspair sam bith? Am faod mi athchuinge a chur a-steach air-loidhne? Dè thachras às dèidh dhomh … Leugh an corr de

Tadhail air Blog Pàrlamaid na h-Alba