A’ Cheàrdach

  • Saighdearan Albannach ann an Èirinn (Am Faoilleach, 1920)
    by An Deasaiche on DiC, 15 Iuch 2020 at 7:36m

        Sa bhrath-bhloga mu dheireadh, sgrìobh mi gun robh alt sa phàipear-naidheachd Alba a-mach air saighdearan Albannach rè Cogadh Neo-eisimeileachd na h-Èireann. ’S e eisimpleir eile a tha ann den cholbh ‘Sgeula à Èirinn’, agus nochd e anns a’ chiad àireamh de dh’Alba nuair a chaidh a chur air chois às ùr san Fhaoilleach … Leugh an corr Saighdearan Albannach ann an Èirinn (Am Faoilleach, 1920) →

  • ‘An Cogadh an Éirinn’ (1920)
    by An Deasaiche on Dih, 10 Iuch 2020 at 8:45m

      Bha mi a’ leughadh tro na nòtaichean is lethbhreacan a rinn mi aig an leabharlann bho chionn treis – nuair a bha e comasach dhuinn a dhol ann – nuair a dh’amais mi air na pìosan naidheachd seo a chaidh fhoillseachadh ceud bliadhna air ais. Tha mi a-nis gan sgaoileadh a-rithist air an dearbh … Leugh an corr ‘An Cogadh an Éirinn’ (1920) →

  • Òran mu Mhéinnean Bhictoria, Ceap Breatainn
    by An Deasaiche on DiM, 30 Ògmh 2020 at 1:52f

      Sgrìobh mi na bu tràithe mu na ‘Yahie miners’ ann an Ceap Breatainn. Ann am beagan fhaclan, ’s e mèinneadairean sealach no ràitheil a bha annta; Gàidheil à sgìrean dùthchail san eilean, nach robh stèidhichte sna bailtean-mèinneadaireachd agus a bha, mar sin, buailteach stailcean a bhriseadh. Bhruidhneadh iad mu bhith a’ tilleadh dhachaigh, agus … Leugh an corr Òran mu Mhéinnean Bhictoria, Ceap Breatainn →

  • Stailc Mèinneadairean Cheap Breatainn 1925
    by An Deasaiche on Dia, 11 Ògmh 2020 at 10:39m

      ’S e an latha an-diugh – 11 Ògmhios – Là Uilleim Davis, no Là-cuimhneachaidh Uilleim Davis do Mhèinneadairean (William Davis Miners’ Memorial Day) a tha air a chumail air feadh Cheap Breatainn agus ann an cuid de choimhearsnachdan mèinneadaireachd ann an tìr-mòr Alba Nuaidh. Ged nach bi tachartasan ann am-bliadhna air sgàth a’ choròna-bhìorais … Leugh an corr Stailc Mèinneadairean Cheap Breatainn 1925 →

  • Eachdraidh Dhubh ann am Mac-Talla, is Eile
    by An Deasaiche on DiD, 7 Ògmh 2020 at 2:36f

    [Rabhadh: tha am brath-bloga seo a’ toirt tuairisgeul air fòirneart an aghaidh dhaoine dubha, a’ gabhail a-steach murt is ciùrradh sna Stàitean.] A’ coiseachd tro nàbachdan ann an ceann a deas Ghlaschu an-diugh, bha mi air mo mhisneachadh na bha ann de bhrataichean is sanasan ‘Black Lives Matter’ fhaicinn ann an uinneagan dhaoine ’s air … Leugh an corr Eachdraidh Dhubh ann am Mac-Talla, is Eile →

  • Rèabhlaid na Frainge 1789-1799: Cunntasan Gàidhlig bhon 19mh Linn
    by An Deasaiche on Dih, 15 Cèit 2020 at 3:53f

    Dh’atharraich Rèabhlaid Mhòr na Frainge eachdraidh na Roinn-Eòrpa, agus eachdraidh an t-saoghail. Tha a mac-talla, mar gum b’ eadh, ri cluinntinn chun an latha an-diugh. Anns na bliadhnaichean 1848 agus 1849 bha deagh adhbhar aig Gàidheil sgrìobhadh mu deidhinn air sgàth ’s gun robh an Fhraing agus an Roinn-Eòrpa nam boil le rèabhlaidean ùra, a … Leugh an corr Rèabhlaid na Frainge 1789-1799: Cunntasan Gàidhlig bhon 19mh Linn →

  • Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (3): Pàipear Sgaoilte am Measg nan Dìon-fheachdan (Giblean 1794)
    by An Deasaiche on Dia, 7 Cèit 2020 at 12:28f

    Air 23 Cèitean 1794, chuir Eanraig Dundas (‘An t-Aintighearna Mòr’, 1742-1811), Rùnaire na Stàite airson Cogadh, litir gu Tighearna an t-Seula Dhìomhair, Marquess Stafford (1721-1803). Na broinn, thug e seachad am fiosrachadh as ùire bho Alba mu na bha na h-ùghdarrasan air faighinn a-mach mu ghnìomhan radaigeach. Tha e a’ bruidhinn mu Charaidean nan Daoine, … Leugh an corr Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (3): Pàipear Sgaoilte am Measg nan Dìon-fheachdan (Giblean 1794) […]

  • Briseadairean-stailce: ‘Yahie Miners’ ann an Ceap Breatainn
    by An Deasaiche on Dih, 24 Gibl 2020 at 8:11f

    Chan fhaca mi fhathast facal Gàidhlig air strike-breaker, blackleg no scab. (1) Chan eil teagamh, ge-tà, nach do chuir Gàidheil eòlas math air stailcean, gu sònraichte san 19mh linn air adhart, agus air suidheachaidhean nuair a bhiodh buidheann de dhaoine a’ feuchainn ri stailc a bhriseadh — .i. a’ gabhail àite an luchd-stailc, no a’ … Leugh an corr Briseadairean-stailce: ‘Yahie Miners’ ann an Ceap Breatainn →

  • Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (2): An robh Tòmas Paine ann an Gàidhlig?
    by An Deasaiche on DiS, 18 Gibl 2020 at 8:28f

      Chòrdadh e rium glan ‘Còirichean an Duine’ no Rights of Man (1791/1792), le Tòmas Paine (1737-1809), a leughadh ann an Gàidhlig. No, gu dearbh, sìon sam bith leis an t-sàr rèabhlaideach dheamocratach seo. B’ fhada bho chuala mi gun deach Gàidhlig a chur air Rights of Man – no, aig a’ char as lugha, … Leugh an corr Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (2): An robh Tòmas Paine ann an Gàidhlig? →

  • Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (1): Gairm Dìlseachd, le Comann Gàidhealach na h-Alba (1793)
    by An Deasaiche on DiD, 12 Gibl 2020 at 1:06f

    Tha mi air a bhith a’ smaoineachadh tòrr mu na ceanglaichean a dh’fhaodadh a bhith aig Aramach 1820 air Galltachd na h-Alba ri Gàidheil agus a’ Ghàidhealtachd. Mar as àbhaist, air sgàth gainnead de dh’fhianais agus ro-bheachdan mun sgaradh bhunaiteach eadar an dà àite, tha e ri thuigse san litreachas nach robh cuid no gnothach … Leugh an corr Radaigeachd nan 1790an air a’ Ghàidhealtachd (1): Gairm Dìlseachd, le Comann Gàidhealach na h-Alba (1793) →