rathaidean-iarainn

“Chan fhaigh iad seachad” – Ceòl, burgairean, ana-faisisteachd agus trèanaichean ann an Lunnainn

“Ring! Ring! It’s 7:00 A.M.! Move yourself to go again”

’S ann mar sin a thòisicheas an t-òran the Magnificent Seven leis a’ Chlash. Agus bha an LP air a bheil e air m’ aire nuair a ruig mi Lunnainn aig 7:00m bho chionn beagan làithean air an trèana oidhche.

Bha mi air taistealachd roc is rathaid-iarainn mar thoradh air faraidhean saora aig a’ Chaledonian Sleeper gus suidheachaidhean (agus leapannan!) a lìonadh aig àm den bhliadhna nuair nach eil t-iarrtas cho àrd. Aig £35, ’s e bargan a bh’ ann.

Cha robh mi gu bhith ann ach fad latha oir bha mi a’ dol air ais air an trèana air an aon oidhche agus bha gu leòr agam ri dhèanamh – safari rèile, taistealachd roc agus beagan ana-faisisteachd!

Tha mi air leth deidheil air a’ Chlash. Fhuair mi teip bho mo charaid Michael san sgoil air an robh measgachadh de dh’òrain bho the Clash (1977) agus bhon chlàr mu dheireadh aca Combat Rock (1982)* agus chòrd a h-uile rud air rium gu mòr – an stuth tràth puncach, an roc àbhaisteach agus an stuth neònach aca le rap is dub is eile.

Chan fhada gus an do cheannaich mi London’s Calling (1979) agus Give em Enough Rope (1978) – dà chlàr air leth fhèin math. Agus an uair sin, cheannaich mi Sandinista! (1980) clàr nach eil idir cho math – ’s e LP triopailte a th’ ann ach chan eil de dh’òrain matha air ach gus is dòcha aon LP a lìonadh – no fiù’s EP!

Ach tha na h-òrain air a tha math fìor mhath – leithid Magnificent Seven, Police on My Back agus Someone Got Murdered.

Chaidh mi a lorg an àite far an deach dealbh còmhdaich Sandinista a thogail. Agus bha mi ag èisteachd ri LP London Calling fhad’s a bha mi air an t-slighe. Ach an àite a bhith Lost in the Supermarket, bha mi air call air cùlaibh stèisean St Pancras!

Lorg mi an t-àite aig a’ cheann-thalla agus a rèir coltais, tha e nas glaine, soilleire, sàbhailte na bha e ann an 1980.

Nis, bha an Clash daonnan a’ seasamh gu daingeann an aghaidh gràin-cinnidh agus faisisteachd. Gu dearbha, tha òran air a’ chuspair sin air Sandinista fhèin.

They say the immigrants steal the hubcaps, of respected gentlemen, they say it would be wine and roses if England were for Englishmen again

Agus sgrìobh Mick Jones agus Joe Strummer bhon Chlash sàr-òran eile còmhla a’ moladh ioma-chultarachd dhan chòmhlan eile aig Mick – Big Audio Dynamite. Ann am Behond the Pale, tha Mick ag innse sgeulachd a sheann phàrantan air taobh a màthar, a bha nan Iùdhach a theich bho na pograman san Ruis agus a rinn dachaich dhaibh fhèin ann an Lunnainn.

Tha loidhnichean matha ann, leithid:

Saint George used his sword on the immigrant poor ‘cause he can’t kill no dragon, agus:

Don’t anybody know that this city was made of immigrant blood and money?

Seo fear de na h-òrain as fheàrr leam agus chunnaic mi BAD ga chluich beò ann an Glaschu ann an 2011.

Bha seo uile gu math iomchaidh oir b’ e an ath stad agam Sràid nan Càballan, Cable Street, ann an Lunnainn an Ear far an deach ruag a chur air na faisistich aig Mosely ann an 1936. Mar sin, rinn mi air Lunnainn an Ear – comin by bus or underground, hurrah, tra-la, mar a chanadh an Clash fhèin san òran English Civil War!

Ach an tòiseach, bha an t-àm ann airson beagan bìdh. Agus mar a thachair e, fhuair mi a-mach gun robh Wimpy faisg air Sràid nan Càballan. Bha mi gu math dèidheil air Wimpy nuair a bha mi òg, agus tha am biadh gam thoirt air ais do làithean sona m’ òige sna 1980an!

Bha luchd-obrach a’ Wimpy a’ bruidhinn ann am Bengali, cànan a tha gu math làidir san sgrìre.

Tha cuid de na soidhnichean anns a’ cheàrnaidh seo de Lunnainn an Ear dà-chànanach. Seo soidhne ann am Brick Lane mar eisimpleir. Dh’ionnsaich mi, ge-tà, nach e eadar-theangachadh air Brick Lane a th’ anns an sgrìobhadh Bengali idir ach Brick Lane (‘Brik Len’) sgrìobhte ann an dòigh-sgrìobhaidh Bengali. ’S e sin ri ràdh, nam biodh iad air Gàidhlig a chur air san aon dòigh, an àite a bhith a’ sgrìobhadh Slighe nam Briogaichean no rudeigin mar sin, s e Briog Lèin a bhiodh air. Tha e a’ cur nam chuimhne mar a bhios Tim Armstrong a’ cur litreachadh na Gàidhlig air a’ Bheurla sna leabhraichean sci-fi aige!

Às dèidh deagh bhiadh sa Wimpy, rinn mi air Sràid nan Càballan gus an dealbh balla agus plac fhaicinn mu Bhlar Sràid nan Càballan far an deach Mosely agus na Blackshirts a chur a-mach às an sgìre.

Cha d’fhuair iad seachadh – agus chan fhaigh iad seachad.

Às dèidh sin, bha an t-àm ann a dhol gu taobh eile a’ bhaile gus balach eile à Lunnainn an Ear a chomharrachadh – Mark Feld, no Marc Bolan mar as fheàrr a dh’aithnichear e!

Ri leantainn…. An ath thuras: Marc Bolan, zombie soup, Ar-a-mach Còrnach 1497 agus an Suffaragette Line

Alasdair

Ag èisteachd ri: “London’s Calling”, the Clash (1979), 10/10, “Sandinista!”, the Clash (1980), 1/10.

Air mo Khobo: “Rossa’s Recollections, 1838, 1898”, O’ Donovan Rossa

*Cha chanainn gu bheil Cut the Crap (1985) canonical leis nach robh Mick no Topper air, agus nas cudromaiche, a chionn ‘s nach eil e uabhasach math nas motha (ged a tha òran no dhà ann a tha math).

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

“We’re the Kids of the Tyne and Wear” – Turas dhan Tanfield Railway

Le alasdairmaccaluim

Bidh mi a’ dol air safari rèile gach bliadhna eadar a’ bhliadhna ùr agus an Nollaig. Thar nam bliadhnaichean, tha mi air a dhol gu Cumbria, Manchester, Dùn Pàdraig, Liverpool, Lunnainn agus eile.

Airson splaoid na Nollaig 2025, bha mi air ais ann an Ear-thuath Shasainn far a bheil tòrr mòr rathaidean-iarainn inntinneach is eachdraidheil. An-uiridh bha mi aig an North Tyneside Railway ach an turas seo, bha mi air taobh eile na h-aibhne aig an Tanfield Railway.

Ann an 2025, tha sinn air a bhith a’ comharrachadh 200 bliadhna de na rathaidean-iarainn ach ann an Tanfield, ’s ann a tha iad a’ comharrachadh 300 bliadhna!

Ged nach robh rathad-iarainn ceart ann le locothan an uair sin, bha wagonway ann le eich gus carbadan guail a ghualain eadar mèinnean agus am port air an Tyne.

Bha lìonra mòr ann de dhiofar rathaidean-iarainn a’ frithealadh nam mèinnean air feadh na sgìre uair ach dhùin iad mean air mhean ach dh’fhàg iad dìleab rèile chudromach a tha rathaidean-iarainn glèidhte an North Tyneside Railway, am Bowes Railway, Taigh-tasgaidh Beamish agus gu dearbha fhèin, an Tanfield a comharrachadh.

Às dèidh dhomh an trèana fhaighinn eadar Glaschu agus an Caisteal Nuadh, ghlac mi am bus bho thaobh a-muigh stèisean a’ Chaisteil Nuaidh. Tha seirbheis bus math is luath ann agus chan fhada gus an robh mi air an X30 a’ dèanamh air an rathad-iarainn eachdraidheil.

Bha am bus aig Go North East luath agus air deagh phrìs (£2.50 airson turas fada gu leòr) agus bha clàraidhean claisneachd ann mu gach stad bus. Bha an dràibhear càirdeil cuideachd. B’ e an aon ghearan a bh’ agam gun robh diofar ainmean air an stad bus a bha mi ag iarraidh air a’ chlàr ama, air an làrach-lìn agus air a’ chlàradh fuaim air a’ bhus! Mar chuideigin nach eil eòlach air an sgìre, cha robh sin na chuideachadh. Ach aig a’ cheann thall, fhuair mi an stad ceart agus tha e dìreach taobh a-muigh prìomh stèisean an Tanfield – Andrews House – not to be confused with St Andrew’s House, àrd-oifis Riaghaltas na h-Alba!

B’ e a’ chiad rud a mhothaich mi mun rathad-iarainn cho proifeiseanta ’s a tha e. Tha an togalach far am faigh thu tiocaidean ùr is spaideil agus tha pannalan fiosrachaidh matha ann agus tha togalach an stèisean gu math spaideil cuideachd.

Bha an rathad-iarainn air fad mar sin leis a h-uile rud glan is snasail eadar na locothan is carbadan agus na toglaichean is fiù ’s seadaichean nan einnseannan!

B’ e am Mince Pie Express a bh’ ann an latha sin agus chaidh mi sìos dhan àrd-ùrlar gus a ghlacadh. Bha shunter smùid snog ann agus carbadan Bhictorianach – rud nach eil ro chumanta air rathaidean-iarainn glèidhte.

Tha Andrews house ann am meadhan na loidhne, is mar sin chaidh sinn gu tuath an toiseach gu stèisean Sunniside (not to be confused with Coatbridge Sunnyside!) agus chaidh an loco timcheall air an trèana gus ar toirt gu deas, a’ dol tro Andrews House a-rithist gun a bhith a’ stad agus air adhart gu stèiseanan Causey Arch agus gu ceann na loidhne aig East Tanfield.

Tha seallaidhean na loidhne gu math diofraichte. Aig taobh deas na loidhne, thathar a’ dol tro thalamh post-industrial nach eil ro bhrèagha, ach aig ceann eile na loidhne, tha thu a’ dol tro choilltean agus talamh àrd le seallaidhean brèagha den Chausey Burn (cha robh fhios agam gun robh burns aca ann an ceann a tuath Shasainn cuideachd!) Bha e gu math coltach ris a’ choille ann am pàirce Chatelherault faisg air Hamaltan ann an Schd Lannraig nam bheachd.

Faisg air stèisean Causey Arch, tha an drochaid a thug dha ainm, a’ chiad drochaid rathad-iarainn cloiche san t-saoghal.

Fad na slighe bha daoine air na ceuman coiseachd ri taobh an rathaid-iarainn a-mach airson cuairt às dèidh na Nollaig le clann is coin agus tha tòrr slighean-coiseachd ann ri taobh na loidhne, agus air làraichean seann rathaidean-iarainn nach eil ann tuilleadh.

Saoildh mi gum biodh e comasach coiseachd eadar an Caisteal Nuadh, am Bowes Railway agus Beamish ann an aon latha nan robh thu airson sin a dhèanamh – coltach ri pub crawl airson rathaidean-iarainn!

Aig ceann na loidhne ann an East Tanfield, tha togalach stèisean mòr àlainn ann le cafè aig bheil deagh roghainn de bhiadh veggie. Dh’fhàg mi an trèana an sin agus fhuair mi greim bìdh gus an tàinig an ath thrèana,

’ S e trèana gu math sean bho na 1890s air an robh Twizzel a bh’ anns an ath loco a thug air ais gu Andrews House mi.

Bha an t-àm ann an uair sin a dhol gu seada nan einnsean – Seada Marley Hill. Tha e gu math faisg air an stèisean agus tha e fosgailte dhan phoball. Mar an rathad-iarainn air fad, bha an togalach gu math glan, sgiobalta agus ann an deagh staid – rud nach fhaicear ro tric aig rathaidean-iarainn.

Tha cruinneachadh mòra de locothan dìosail is smùid aig an Tanfield, a’ mhòr-cuid aca ceangailte ri iar-thuath Shasainn. Nas inntinneach buileach, tha loidhnichean ann taobh a-muigh nan seadaichean de sheann locothan is caraistean ann an droch staid agus bha e fìor inntinneach am faicinn!

Is toil leam rathaidean-iarainn nuair a tha cothrom agad sùil a thoirt air rudan air cùl gnothaichean agus a bhith a’ coiseachd mun cuairt.

Agus leis a sin, bha an t-àm ann am bus a ghlacadh dhachaigh, agus air an t-slighe mi ag èisteachd ris na Toy Dolls agus an cover aca den òran Kim Wilde “Kids in America” air a bheil “We’re the Kids in Tyne and Wear”!

Tha an Tanfield proifeiseanta, àlainn, air a dheagh ruith agus rud beag eadar-dhealaichte bho rathaidean-iarainn glèidhte eile agus mholainn gu mòr e.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Lumo – Ryanair na rèile?

Le alasdairmaccaluim

Chaidh mi dhan Chaisteal Nuadh aig àm na Nollaig agus an turas seo, chaidh mi ann air trèana Lumo.

Mur eil thu eòlach air Lumo, ’s e a th’ annta ach companaidh inntrigeadh fosgailte (open access) a tha a’ ruith seirbheisean rèile eadar Dùn Èideann agus Lunnainn air Prìomh-loidhne a’ Chosta an Ear air prìsean nas ìsle (mar as trice) na na companaidhean eile.

Tha brannd gu math làidir aca le trèanaichean mòra gorma agus tha dà rud cudromach san fheallsanachd aca – gum bi na fàraidhean ìosal agus furasta a thuigsinn agus gum bi na seirbheisean aca math dhan àrainneachd.

Dè th’ ann an seirbheis “inntrigeadh fosgailte”?

Tha cumhnant Riaghaltais aig a’ mhòr-chuid de na companaidhean rèile, leithid Cross Country, ScotRail, LNER, Avanti West Coast is mar sin air adhart gus seirbheisean trèana a ruith. Gheibh ceadan-ruith (franchises) a tha neo-phrothaideach subsadaidh bhon Riaghaltas gus seirbheisean a ruith agus feumaidh ceadan-ruith a tha a’ ruith sheirbheisean prothaideach airgead a phàigheadh dhan Riaghaltas.

Ann an Achd nan Rathaidean-iarainn 1993, faodaidh companaidhean eile iarrtasan a chur a-steach dhan riaghlaiche – an ORR – Oifis na Rèile is nan Rathaidean – gus seirbheisean rèile a ruith gun francise a bhith aca. Chan fhaigh iad subsadaidh sam bith.

Gus aonta fhaighinn airson seirbheis ‘inntrigeadh fosgailte’ a ruith, feumaidh a’ chompanaidh dearbhadh gu bheil rùm gu leòr air an t-slighe a tha iad ag iarraidh agus nach toir an t-seirbheis cus airgead/luchd-siubhail air falbh bho na companaidhean aig a bheil ceadan ruith air an t-slighe sin no slighean eile faisg air. Mar sin, ma tha rùm ann agus ma tha an t-seirbheis a’ cruthachadh farpaiseachd fhallainn agus a’ brosnachadh barrachd dhaoine gus na rathaidean-iarainn a chleachdadh, gheibh iad aonta gus trèanaichean a ruith.

Tha trì companaidhean inntrigidh fosgailte ann an-dràsta – Grand Central (eadar Sunderland agus Lunnainn agus Bradford is Lunnainn) agus Hull Trains (eadar Hull agus Lunnainn) agus Lumo (eadar Dùn Èideann agus York). Tha na seirbheisean uile a’ frithealadh stèiseanan aig nach robh deagh sheirbheis roimhe – m.e bidh Lumo a’ frithealadh Morpeth agus Stevenage agus cha robh trèanaichean/mòran thrèanaichean dìreach ann eadar Hull/Bradford/Sunderland agus Lunnainn roimhe.

Ged a tha na ceadan-ruith uile gan cur air ais dhan roinn phoblaich sa chompanaidh GBR mean air mhean le Riaghaltas na RA, cha tèid na seirbheisean inntrigeadh fosgailte a chur dhan roinn phoblaich idir. Ach tha Ministear air litir a sgrìobhadh dhan Riaghlaiche a’ sealltainn gu bheil i airson ’s gun cumar smachd teann air na companaidhean prìobhaideach seo. Mar sin, ged a tha e coltach gum mair na seirbheisean a th’ ann mar-thà is gum bi beagan seirbheisean ùra ann bho àm gu àm, cha bhi tòrr mòr dhiubh ann.

Cò ris a tha Lumo coltach?

Tha na pàipearan a’ cur Ryanair no Easyjet nan rathaidean-iarainn air Lumo.

Sin a chionn ’s gu bheil na seirbheisean gu math bunaiteach, gu bheil iad air prìs ìosal agus a chionn gu bheil riaghailtean teann a thaobh àireamh/meud bagaichean an luchd-siubhail.

A bheil e cothromach a bhith a’ dèanamh coimeas eadar Lumo agus Ryanair? Bha mi airson faighinn a-mach.

Air 27 Dùbhlachd, dhùisg mi aig 05.45 agus fhuair mi tagsaidh gu Stèisean a’ Mheadhain aig 6.10. Às dèidh cofaidh fhaighinn san stèisean, ghlac mi an 06:48 gu Plymouth eadar Glaschu is Dùn Èideann. Ged a bha an trèana a’ dol tro mo cheann-ùidhe, an Caisteal Nuadh, bha e na bu shaoire a dhol gu Dùn Èideann agus an trèana Lumo fhaighinn an sin.

Nuair a nochd an trèana mòr gorm aig Lumo ann an Waverley, dh’fhàs e follaiseach gun robh i gu bhith loma-làn. Dà latha às dèidh na Nollaig, bha tòrr dhaoine ann le bagaichean mòra làn phrèasantan Nollaig agus le clann òga ann am pramaichean.

Dh’fhàs e soilleir gu bheil tòrr sa chumantas eadar Lumo agus companaidhean adhair buidseit a thaobh bagaichean. Chan eil mòran rùm idir ann airson bagaichean agus tha na trèanaichean loma-làn seataichean, a tha gu math faisg air a chèile, is gun ach beagan bhùird ann, agus le seataichean ann far am biodh àite a bharrachd ann do bhagaichean ann an trèanaichean eile. Mar sin, thug e ùine mhòr mhòr dhan a h-uile duine faighinn air bòrd agus a-steach dhan t-suidheachan aca. Agus bha bagaichean sa h-uile àite. Gu sònraichte, anns an trannsa eadar na carbadan, bha tòrr bhagaichean ann ri taobh nan dorsan is bha e doirbh gluasad.

Nuair a ràinig mi an t-àite suidhe agam, bha cuideigin air a’ ghoid – màthair le bèibidh beag a bha na chadal air an t-suidheachan agam. Cha robh mi airson a dhùsgadh is mar sin, chaidh mi gu cathair eile ach cha robh mòran dhiubh ann idir – agus cha b’ urrainn dhomh àite sam bith a lorg a bha saor fad na slighe dhan Chaisteal Nuadh agus mar sin, bha agam ri seasamh às dèidh Morpeth.

Bha am buaireadh leis na bagaichean cho dona is gun robh sinn lethach slighe gu Bearaig mus do shuidh a h-uile duine sìos san àite cheart. Cha robh e comasach dhan luchd-obrach tràillidh a’ bhìdh is na dighe a thoirt a-mach ron Chaisteal Nuadh leis gun robh iad cho trang a’ dèiligeadh ri bagaichean ann an àiteachan cunnartach.

Aig deireadh an latha, chaidh mi dhachaigh le Lumo cuideachd agus bha an turas agam glè mhath a-rithist ach bha an aon trioblaid ann le bagaichean agus mar sin thug e ùine mhòr do dhaoine faighinn air bòrd, na bagaichean aca a chur air falbh agus an suidheachan aca a lorg.

Dè mo bheachd fhèin?

Seach buaireadh nam bagaichean, bha an turas glè mhath. Bha an trèana glan, cofhurtail, luath agus air prìs reusanta. Saoilidh mi nach eil e iomchaidh a ràdh gu bheil Lumo coltach ri Ryanair – bha an t-seirbheis custamair glè mhath agus cha robh cìsean a bharrachd ann mar a gheibh thu le plèanaichean. Chan eil diofar mòr ann nam bheachd eadar Lumo agus an t-seirbheis a gheibheadh tu le Cross Country no Avanti is mar sin air adhart. Mar sin, chanainn gur dòcha gu bheil iad nas fhaisg air Easyjet – saor ach gun a bhith ro mhosach suarach.

Rud eile a tha math mu Lumo: chan fhaodar clubaichean goilf a thoirt air bòrd – is math sin – mar as motha a tha na bacaidhean air goilf, ’s ann as fheàrr nam beachd!

Mholainn Lumo agus saoilidh mi gum biodh e air a bhith na b’ fheàrr air latha nach robh cho faisg air an Nollaig far nach biodh an uiread de bhagaichean ann.

Agus tha barrachd adhbharan a-nis ann airson Lumo a chleachdadh – tha aon trèana san latha eadar Dùn Èideann agus Lunnainn a-nis a’ tòiseachadh ann an Glaschu le dà thrèana eadar Lunnainn agus Dùn Èideann a’ cumail orra gu Glaschu.

Mar as trice, b’ fheàrr leam a dhol air trèanaichean a tha leis a’ phoball seach le companaidhean prìobhaideach ach tha mi fhathast feargach le LNER mar thoradh air atharrachaidhean air na fàraidhean agus mar a thug iad crìoch air seirbheisean gu Glaschu agus tha mi gan seachnadh far an urrainn dhomh. Thalla is tarraing is caigeann bruis is gabh Taigh Iain Ghrot oirbh LNER!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Rathad-iarainn ùr ann an Eileanan a’ Chaolais?

Le alasdairmaccaluim

Tha mi gu math dèidheil air dùthchannan beaga, eileanan, rathaidean-iarainn agus mion-chànanan.

Mar sin, tha ùidh mhòr agam ann an Deàrrsaidh – Jersey – no mar a chanas iad ann an cànan an àite, Jèrri agus bha ùidh mhòr agam san naidheachd gu bheil iomairt air tòiseachadh gus rathad-iarainn ath-thogail san Eilean.

Bha rathaidean-iarainn san eilean roimhe mar a chithear sa mhapa gu h-ìosal:

Rathaidean-iarainn Dheàrrsaidh, bho wikimedia commons

Tha plana ann a-nis le iomairt air a bheil Jersey Western Railway gus an loidhne ath-fhosgladh eadar St. Helier agus Corbière le meur-loidhne eile dhan phort-adhair.

Tha mi an dùil is an dòchas gun soirbhich leis na planaichean seo!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

An Trianaid ann am Birmingham!

Le alasdairmaccaluim

Tha tòrr air a bhith sna naidheachdan bho chionn ghoirid mun Chaledonian Sleeper agus mar a tha e gu bhith a’ stad ann am Birmingham a dh’aithghearr.

Leugh mi na h-aithrisean sna meadhanan mu dheidhinn ach bha e follaiseach nach robh an luchd-naidheachd builleach a’ tuigsinn na tha gu bhith a’ tachairt.

Mar sin, seo rud beag a bharrachd fiosrachaidh mun Chadalaiche.

Tha dà thrèana ann gach oidhche a tha a’ dol eadar Alba agus Lunnainn agus dà thrèana a’ dol an taobh eile eadar Lunnainn agus Alba. Bidh iad a’ ruith gach latha den t-seachdain ach a-mhàin oidhche Shathairne.

Uill, nuair a chanas mi dà thrèana, ’s ann a tha mi a’ cialleachadh còig trèanaichean.

Tha an Highland Sleeper ann agus an Lowland Sleeper.

Tha an Highland Sleeper – Cadalaiche na Gàidhealtachd – car coltachd ris an Trianaid – tha aon trèana ann agus tha trì trèanaichean ann aig an aon àm. Tha trèana a’ fàgail a’ Ghearasdain gach oidhche, le trèana eile a’ fàgail Inbhir Nis agus trèana eile a’ fàgail Obar Dheathain. Tha iad a’ dol gu deas mar thrèanaichean fa leth agus a’ coinneachaidh ann an Dùn Èideann far am bi na carbadan gan cur ri chèile airson a dhol air adhart gu Lunnainn còmhla.

Bidh an Lowland Sleeper – Cadalaiche na Galldachd – a’ dèanamh an aon rud, ach a-mhàin nach eil ann ach dà thrèana. Tha aon trèana a’ fàgail Glaschu agus trèana eile a’ fàgail Dùn Èideann. Bidh iad a’ tighinn còmhla ann an Caisteal Tarrais agus a’ dol gu deas còmhla.

Mar sin, tha e simplidh gu leòr. Agus tha an caochladh a’ tachairt air an t-slighe gu tuath.

Tha suaicheantas a’ Chadalaiche a’ rìochdachadh nan còig trèanaichean seo – le trì puingean air a’ chabar-fèidh air aon taobh agus dà air an taobh eile.

Mar sin, dè bhios a’ tachairt le Birmingham?

Bidh Cadalaiche na Gàidhealtachd a’ stad ann am Birmingham. Cha bhi Cadalaiche na Galldachd a’ dol ann idir.

Roimhe seo, bhiodh cadalaiche na Gàidhealtachd a’ dol faisg air Birmingham, no tro Bhirmingham ach cha bhiodh e daonnan a’ dol air na h-aon loidhnichean tro na Midlands gus am biodh barrachd sùbailteachd ann a thaobh pathing. Ach bho seo a-mach, thèid e tro Bhirmingham gach turas agus stataidh gach trèana ann am Birmingham Eadar-nàiseanta.

Stèisean Birmingham Eadar-nàiseanta far am bi an Cadalaiche a’ stad

‘S e deagh rud a tha seo – ach dè mu dheidhinn daoine air a’ Ghalldachd a tha ag iarraidh a dhol a Bhirmingham?

Ged a tha trèana a’ Ghearasdain a’ dol tro Ghlaschu Sràid na Banrigh (Ìre Iosail) agus ged a tha Cadalaiche na Gàidhealtachd air fad a’ tighinn ri chèile ann an Dùn Èideann, chan fhaodar a dhol air bòrd ann. Tha mi a’ tuigsinn seo oir nam biodh e ro fhurasta an trèana a ghlacadh aig deas, tha cunnart ann nach biodh tiocaidean gu leòr air fhàgail airson daoine a bha airson an trèana a ghlacadh aig tuath. Tha e cudromach gum bi cothrom na Fèinne aig muinntir na Gàidhealtachd agus Obar Dheathain.

ACH faodar tiocaidean a chur air dòigh bho Shruighlea (no bhon Dàil Mhòr ann am prionnsabal – cha b’ urrainn dhomh tiocaid sam bith fhaicinn bhon Dàil Mhòr air-loidhne). Mar sin, ma tha thu airson an cadalaiche fhaighinn eadar Glaschu no Dùn Èideann agus Birmingham, chan fheum thu ach trèana fhaighinn gu Sruighlea agus tha trèanaichean ScotRail ann a tha a’ ruigsinn Sruighlea ann an deagh àm gus an cadalaiche a ghlacadh.

Am bi trèana na Gàidhealtachd a’ dol gu Lunnainn fhathast?

Bidh.

Cuine a bhios an trèana a’ ruigsinn/A’ fagail Birmingham?

Bidh i a’ fàgail aig àmannan gu math goireasach – 22:42 gu tuath agus 06:20 gu deas.

A bheil suidheachain ann no am feum mi leabaidh fhaighinn?

Tha an dà chuid ann. Tha leapannan gu math daor ach tha pris nan suidheachan gu math reusanta. Gabhaidh iad ri tòrr cairtean-rèile cuideachd.

Am bi an trèana air an uair mar as trice?

Tha trèana na Galldachd air an uair mar as trice – agus gu math tric bidh i tràth. Le trèana na Gàidhealtachd, bidh dàil oirre nas trice, ach cuimhnich air seo – ’s e Delay is Repay do charaid! Ma tha thu còrr is 30 air dheireadh, gheibh thu 50% den tiocaid shingilte air ais agus ma bhios tu còrr is uair a thìde air dheireadh, mar as trice, gheibh thu an t-airgead air fad air ais. Agus ma tha thu air trèana a bhios a’ ruighinn Birmingham tràth tràth sa mhadainn co-dhiù, is dòcha gum biodh dàil goireasach!

OK – mas e an Trianaid a th’ anns ann Highland Sleeper, à-mach à trèanaichean Inbhir Nis, a’ Ghearasdain no Obar Dheathain cò an t-athair, cò am mac agus an cò an spiorad naomh?

Chan eil fhios agam!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Iomairt bheag – Caledonian Sleeper

Le alasdairmaccaluim

Gach turas a bhios mi a’ dol a Lunnainn, ’s e an trèana-oidhche, an cadalaiche “The Caledonian Sleeper” a bhios mi a’ faighinn.

Tha mi air sgrìobhadh mu dheidhinn an seo iomadh turas roimhe – ag ràdh gu bheil an trèana is an t-seirbheis sgoinneil ach gu bheil na prìsean cho àrd is nach eil an trèana idir cho practaigeach ’s a bha uair.

Fhuair mi ceisteachan air-loidhne bhon Chaledonian Sleeper an-diugh: Help shape the future of the Caledonian Sleeper.

Seo na sgrìobh mi aig an deireadh:

I’d like to see a reform of the fares. Before the new trains, travel was reasonable whether travelling by seat or having a berth. My whole family used to use it. Since the new trains came in, the fares have become too expensive for berths and it’s now too expensive for the whole family to go or for me to get a berth while travelling individually. I only now use it seated as having a berth is now more expensive than getting a day train and a hotel.

The Caledonian Sleeper needs to get the right balance between being a luxury experience for tourists and being a public transport service. Even business travel by berth is likely to be discouraged by the high costs, particularly in this post-Covid world. Given that it is subsidised by the Government, having it serve mostly as a luxury experience for tourists may make it more difficult to justify in the long term. The social and environmental benefits are more important. I’m not saying it shouldn’t be a luxury experience too, just that some reasonably priced berths should be made available again.

It would also be good to have a Saturday night service. With business being less of a key driver, I’m sure there would be no trouble filling it!

As a Gaelic speaker, I would also like to see the Caledonian Sleeper make some use of Gaelic in its branding and communications – particularly now that the Scottish Languages Bill has been passed.

Mas e is gum faigh thu an ceisteachan bhon Chaledonian Sleeper, bhiodh e sgoinneil nan toireadh tu iomradh air a’ Ghàidhlig ann cuideachd. Togar càrn mòr bho chlachan beaga!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Feumaidh sinn bruidhinn mu loidhne a’ Chinn a Tuath

Le alasdairmaccaluim

Tha mi anabarrach dèidheil air loidhne a’ Chinn a Tuath (Inbhir Nis gu Inbhir Theòrsa/Inbhir Ùige) agus tha mi gu mòr airson ‘s gun soirbhich leatha agus gum fàs i. Tha i cudromach dhan sgìre agus gu nàiseanta.

Ach tha mi mothachail cuideachd gu bheil duilgheadasan ann air am feumar aghaidh a chur. Air an turas mu dheireadh agam gu Cataibh is Gallaibh bho chionn ghoirid, dh’fhiosraich mi cuid de na dùbhlain a thar ron loidhne dhomh fhèin: dàil air seirbheisean agus seirbheisean air an cur dheth mar thoradh air dìth lùban seachnaidh agus trèanaichean a tha a’ fàs aosta.

Chaidh mi air turas gu Allt na Breac, Inbhir Theòrsa agus Fors an-Àird aig deireadh na seachdain.

Air an t-slighe gu tuath, bha an trèana agam eadar Inbhir Nis is Allt nam Breac 13 mionaid air dheireadh. Cha robh sinn idir dona ach nas fhaide air adhart air an t-slighe eadar Allt nam Breac agus Inbhir Theòrsa bha an trèana agam 26 mionaid air dheireadh.

Mar as trice, cha chuireadh dàil mar seo cus dragh orm ach tha Allt nam Breac air leth iomallach agus chan eil sgrìn fiosrachaidh aig Allt nam Breac no siognal fòn làimhe agus bha mi draghail air eagal ’s gun deach an trèana a chur dheth. Gu fortanach, ge-tà, tha fòn ann as urrainn dhut cleachdadh agus bha cothrom agam bruidhinn ri cuideigin gus faighinn a-mach cuine a bhiodh an trèana ann.

Stèisean Alt nam Breac – cha bhiodh tu airson a bhith stuicte an seo ro fhada!

Nas fhaide air adhart air an latha ann an Inbhir Theòrsa chaidh mi dhan stèisean gus dealbh a thogail den trèana mu dheireadh den oidhche (an 22:20 gu Inbhir Ùige à Inbhir Nis), fhuair mi a-mach gun deach a cur gu dìreach gu Inbhir Ùige, a’ seachnadh Inbhir Theòrsa buileach glan mar thoradh air dàil.

An ath latha, fhuair mi an trèana aig 08:34 eadar Inbhir Theòrsa agus Fors an-Àird, a bha air an uair, agus bha mi an dùil an trèana aig 13:47 fhaighinn gu deas. Nuair a chaidh mi air ais dhan stèisean aig 13:30, ge-tà, fhuair mi a-mach gun deach an trèana a chur dheth mar thoradh air trioblaid teicnigeach leis an trèana. Cha robh an ath thrèana gu bhith ann gu 17:11.

Tachraidh rudan mar sin ach bha mi ann an àite gu math iomallach gun ghoireasan sam bith air latha a bha air leth fhèin teth (26c no mar sin, gun sgòth sam bith san adhar agus gun ghaoth sam bith) agus gun mòran fasgadh ann bhon ghrèin.

Fors an-Àird – stèisean breàgha ach chan eil gu leòr ann gus do chumai la’ dol fad trì uairean air latha teh!

Coltach ri Allt nam Breac, chan eil còmhdhail phoblach sam bith eile ann agus fiù ’s nuair a bhios busaichean rail replacement air an cur air dòigh dhan loidhne, cha bhi iad a’ dol dhan dà stèisean iomallach sin – agus gu dearbha, chan eil fiù ‘s rathad ann gu Allt nam Breac.

Chleachd mi am fòn fiosrachaidh a-rithist gus bruidhinn ri seirbheis nan custamairean agus mhol iad gun rachainn air ais gu Inbhir Ùige air an ath trèana gu tuath agus tighinn gu deas a-rithist (air an trèana a bhiodh a’ dol tro Fhors an-Àird aig 17:11 co-dhiù) gus nach biodh agam ri fuireach aig stèisean a tha cho teth ris a’ ghrèin fad còrr is trì uairean a thìde.

An àite a bhith a’ faighinn dhachaigh aig 9f, cha d’ fhuair mi a-staigh a-rithist gu 1m an ath latha.

Ged a Tha mi gu math cleachdte ri bhith a’ siubhail air trèanaichean agus nach bhi rudan mar sin a’ cur cus dragh orm cho fad ’s nach eil cabhag orm, tha e gu math streasmhor do dhaoine a th’ ann an cabhag no nach eil cho eòlach air siostam nan rathaidean-iarainn no do luchd-turais nach eil fileanta sa Bheurla.

Agus tha cunnart ann cuideachd gun call daoine na ceanglaichean aca gu trèanaichean eile ann an Inbhir Nis.

Tha dà prìomh thrioblaid aig an loidhne. Sa chiad dol a-mach, chan eil lùban seachnaidh gu leòr ann. Tha an loidhne singilte agus tha astar mòr eadar lùban seachnaidh. Tha seo a’ ciallachadh gu bheil dàil mhòr air chùisean ma tha trèana sam bith air dheireadh leis nach fhaigh na trèanaichean seachad air a’ chèile.

Tha na trèanaichean air an loidhne a’ fàs seann cuideachd – is iad na h-aonadan 158 a tha a’ ruith seirbheisean air an loidhne. Chaidh an togail eadar 1989 agus 1992 agus ged a tha iad cofhurtail, tha loidhne a’ chinn a tuath gu math dùbhlanach agus chan eil iad cho reliable ‘s a bha iad agus tha iad gu tric a’ briseadh sìos.

A bharrachd air seo, tha an loidhne cuideachd na cheangail ri aiseag Arcaibh. Ach chan eil busaichean ann eadar a h-uile trèana agus am port-aiseig aig Sgrabastal a tha mìle gu leth air falbh. Tha làrach-lìn ScotRail dìreach ag ràdh gum feum tu tagsaidh a chur air dòigh thu fhèin. Chan eil seo math gu leòr. Bu chòir Northlink is ScotRail agus companaidhean bus/tagsaidh rudeigin oifigeil a chur air dòigh gus cùisean a dhèanamh nas fhasa agus gus an streas a thoirt air falbh.

Agus aig ceann a tuath na loidhne, b’ àbhaist an trèana a bhith a’ sgàradh ann an Georgemas Junction le aon trèana a’ dol gu Inbhir Theòrsa agus an tè eile a’ dol gu Inbhir Ùige. Stad seo bho chionn còrr is 20 bliadhna agus bi an trèana a tha a’ dol gu tuath a’ dol gu Snaidhm Georgemas, Inbhir Theòrsa agus an uair sin air ais gu Georgmeas agus air adhart gu Inbhir Ùige. Air an taobh deas, bidh an trèana a’ dol Inbhir Ùige-Georgmas-Inbhir Theòrsa-Georgemeas seo a’ ciallachadh gu bheil turas gu Inbhir ÙIge a’ toirt còrr is leth uair a thìde a bharrachd na b’ àbhaist dha a bhith.

Tha e follaiseach gu bheil seo a’ toirt droch bhuaidh air na h-àireamhan a tha a’ dol gu Inbhir Ùige air an trèana. Is iomadh turas a chunnaic mi sluagh mòr a’ tighinn a-mach air an trèana ann an Inbhir Theòrsa is gun ach duine no dithis air fhàgail an trèana nuair a dh’fhalbh i airson Inbhir Ùige. Tha an dà uiread de dhaoine a’ cleachdadh Stèisean Inbhir Theòrsa ’s a bhios a’ cleachdadh Inbhir Ùige aig an ìre seo (c40,000 sa bhliadhna an taca ri c20,000 sa bhliadhna). Tha Càirdean na Loidhne a Tuath a’ moladh gum bu chòir seirbheis ionadail a chur air dòigh eadar an dà bhaile.

‘S e cnag na cùise gu bheil an t-àm ann rudeigin a dhèanamh mun loidhne. Tha feum air lùban seachnaidh ùra agus air trèanaichean ùra agus ceangail ceart ri bàta arcaibh agus trèana dìreach gu Inbhir Ùige. Dh’aithris mi sa phost bloga mu dheireadh gu bheil seirbheis bus luath spaideil dealanach ùr ann eadar Gallaibh, Cataibh, Rois an Ear is Inbhir Nis – deagh sheansa gun caill an trèana daoine dhan t-seirbheis seo mur a toirear piseach air an loidhne.

Ged a dh’fhalbh Beeching agus a leithid bho chionn fhada is nach eil rathad-iarainn sam bith ann an cunnart aig an àm seo, chan eil àireamhan luchd-cleachdaidh na loidhne cho àrd ’s a bu chòir dhaibh a bhith. Agus cuimhnich gun robh post agus bathar air an loidhne an turas mu dheireadh a bhathar a bruidhinn mu bhith ga dhùnadh – rudan nach eil ann tuilleadh. Mas e is gum bi seacadh mòr san eaconamaidh mar a tha gu math coltach, cò aig a tha fios dè thachras. Feumaidh sinn tasgadh san loidhne an-dràsta gus a gleidheadh airson an àm ri teachd.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Sightsee MC – turas na Bliadhna ùire a Lunnainn

Le alasdairmaccaluim

Tha mi gu math dèidheil air a’ Chaledonian Sleeper eadar Alba agus Lunnainn. Mar sin, cha b’ e ruith ach leum dhomh tiocaid a chur air dòigh ann am fèill-reic na Nollaig.

Fhuair mi tiocaidean eadar Glaschu agus Lunnainn air £37 gach slighe airson seataichean– abair bargan!

Tha mi a’ dol ann air Diardaoin 9 Faoilleach agus a’ tighinn air ais Dihaoine 10 Faoilleach (bhithinn air a dhol ann Disathairne ach chan eil an trèana a’ ruith Disathairne airson adhbhar air choireigin).

Tha tòrr agam ri dhèanamh fhad ’s a bhios mi ann.

Tha mi a’ dol ann airson safari rèile, mar a bhiodh tu an dùil, a’ dol air loidhnichean nach do dh’fheuch mi roimhe, ach tha mi cuideachd a’ dèanamh beagan turasachd ciùil.

Tha mi gu math dèidheil air a’ Chlash agus air Big Audio Dynamite, an còmhlan aig Mick Jones às dèidh làimh. Mar sin, tha mi ag iarraidh an Trellick Tower, far an robh Mick Jones a’ fuireach uair fhaicinn. Tha an tùr ri fhaicinn sa bhideo aig B.A.D airson Sightsee MC, ann an grunn dealbhan sanasachd aig a’ chomhlan agus cuideachd air dealbh comhdach an LP TIghten Up Vol 88 aca, ann an dealbh a pheant Paul SImonon (cluicheadair beus a’ Chlash) dhaibh.

Tighten up Vol 88 – chithear an Westway agus an Trellick Tower.

Air taobh deas na h-aibhne, tha mi airson a dhol a dh’fhaicinn beagan a bharrachd eachdraidh ciuìl – am plac air a’ flat ann an Deptford far an robh David Knopfler agus John Illsley a’ fuireach agus far an do stèidhich iad Dire Straits còmhla ri Mark Knopfler. Còmhla ri iomadh rocair eile, bha Dire Straits nan gateway drug dhomh a-steach gu ceòl roc cruidh is meatailt!

Agus ann am meadhan a’ bhaile tha mi a’ dol gu Sràid Regent far a bheil plac ann a’ comharrachadh gun robh Nick Mason, Rick Wright agus Roger Waters nan oileanaich ann aig Regent Street Poly (Oilthigh Westminster a-nis) nuair a stèidhich iad Pink Floyd.

A thaobh còmhdhail, tha mi airson a dhol air meur-loidhne Greenford far a bheil iad a’ dèanamh deuchainnean air trèanaichean bataraidhean-dealanach.

Agus tha mi airson an uiread ‘s a ghabhas den Overground a dhèanamh a-nis. Am measg àiteachan eile, tha mi a’ dol gu Chrystal Palace far a bheil busaichean dealanach ùra a tha a’ coimhead coltach ri tramaichean.

Abair turas math a bhios ann! Nì mi aithris an seo air mar a chaidh dhomh às dèidh làimh.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Salad gun chrìoch! Turas dhan Stephenson Railway, Tyne and Wear

Le alasdairmaccaluim

Bidh mi a’ dol air safari rèile gu loidhne nach fhaca mi riamh roimhe gach bliadhna eadar an Nollaig agus a’ bhliadhna ùr. Tha mi air a dhol gu Wrecsam is Liverpool, Barrow in Furness, Lunnainn, Manchester, Contae an Dùin is eile thar nam bliadhnaichean.

Blyth Harbour Commissioners Number 2, 0-4-0ST, Taigh-tasgaidh/Rathad-Iarainn Smùid Stephenson, An Caisteal Nuadh

Am-bliadhna, chuir mi romham a dhol gu Rathad-iarainn Stephenson (no an North Tyneside Railway) beagan a tuath air a’ Chaisteal Nuadh.

Gu fortanach, tha an loidhne seo furasta a ruigsinn air còmhdhail phoblach.

Bha trioblaidean ann le droch thìde agus bha an trèana agam eadar Glaschu is Carlisle le TPE air a chur dheth, ach bha e ceadaichte a dhol ann slighe eile, le ScotRail/LNER taobh Dhùn Èideann agus mar a thachair e, bha sin na bu luaithe co-dhiù. Mar sin, chan fhada gus an robh mi sa Chaisteal Nuadh far an do ghlac mi am bus gu North Shields far a bheil an rathad-iarainn.

Air an t-slighe ann, chaidh sinn tro Wallsend far a bheil soidhnichean dà-chànanach ann air an t-slighe a-steach dhan bhaile – ann am Beurla agus Laidinn – a’ comharrachadh eachdraidh Ròmanach na sgìre.

Tha eachdraidh inntinneach aig Rathad-iarainn Stephenson cuideachd. ‘S e rathad-iarainn fìor aosta a tha seo, agus ’s e slighe-carbad no wagonway a bh’ ann mus robh trèanaichean smùid ann.

Chaidh a chleachdadh fad iomadh bliadhna airson obair guail is gnìomhachais ach ann anns na 1970an, chaidh a chleachdadh airson rud gu math eadar-dhealaichte – bha e na thrac deuchainn airson an Tyne and Wear Metro nuair a bhathar a’ togail an t-siostaim, a dh’fhosgail ann an 1980.

Mapa de mhetro Tyne is Wear agus de loidhne ùr Northumberland

Nuair a dh’fhosgail am meatro is nuair a bha na trèanaichean ùra uile deiseil airson seirbheis, dhùn an loidhne deuchainn ach rinneadh taigh-tasgaidh agus rathad-iarainn glèidhte de na seadaichean agus den trac. Tha fòcas sònraichte air an sgìre fhèin agus air eachdraidh shòisealta is gnìomhachais an àite.

Tha an taigh-tasgaidh beag ach fìor mhath. Tha eisimpleirean de shunteran den t-seòrsa a bha gan cleachdadh anns na mèinnean agus loco bho 1816 nuair a bha Ear-thuath Shasainn aig cridhe nan rathaidean-iarainn. Seo Billy, a tha cha mhòr 10 bliadhna nas sine na Stephenson’s Rocket. Seo an treas loco maireannach as sine san t-saoghal.

A bharrachd air seann thrèanaichean smùid, tha gu leòr trèanaichean dealanach ann cuideachd mar an loco seo a chaidh a thogail ann an 1909.

Às dèidh dhomh sùil a thoirt air an taigh-tasgaidh, bha an t-àm ann a dhol air an trèana. Air an t-slighe dhan stèisean aig Middle Engine Lane, mhothaich mi gu bheil an rathad-iarainn tòrr nas spaideile na tòrr de na rathaidean-iarainn glèidhte eile a chunnaic mi. Tha e follaiseach gu bheilear a’ coimhead às a dheth gu math leis an t-seada is an stèisean agus na beingean is na feansaichean uile ann am fìor deagh staid agus air am peantadh gu math. Agus gu sònraichte, bha na locotohan uile a’ coimhead air leth spaideil.

Shunterean dìosail aig Rathad-iarainn Stephenson

Tha an loidhne mu dhà mhìle a dh’fhaide agus tha i gu math diofraichte ri rathaidean-iarainn glèidhte àbhaisteach. An àite a bhith a-mach air an dùthaich, tha e ann an ionad gnìomhachais is ionad bhùithean – càr coltach ris the Fort ann an Glaschu.

A’ chiad rud a chì thu bhon trèana smùid nuair a a dh’fhàgas tu an stèisean, ’s e meur de Phizza Hut. Saoilidh mi gur e deagh rud a bhiodh ann salad gun crìoch ithe bhon t-salad bar aca agus a bhith a’ dèanamh beagan trainspotting aig an aon àm!

‘S e talamh post-industrial a tha seo agus aig taobh-tuath na loidhne, tha ionad gnìomhachais is ionad bhùithean agus an uair sin taighean-bathair is an uair sin taighean ùra. Leis an taigh-tasgaidh agus an turas trèana, chì thu na h-atharrachaidhean uile sa chomann shòisealta agus san eaconamaidh bho na 1980an air adhart.

Ma tha thu eòlach air Glaschu, tha e car coltach ri bhith a’ dèanamh rathad-iarainn glèidhte den t-seann rathaid-iarainn ri taobh an slip-road eadar an M8 agus Braehead a tha an uair sin a’ dol tron ionad-gnìomhachais!

Bha an trèana air a tharraing le einnsean smùid beag dearg agus bha i loma-làn de phàrantan is seann-phàrantan a bha airson rudeigin spòrsail a dhèanamh le an cuid chloinne eadar an Nollaig agus Oichche Challainn. Agus bha e follaiseach gunh robh turas air trèana smùid a’ còrdadh ris an fheadhainn bheaga.

Cha bhi an loidhne seo a’ faighinn mòran sanasachd agus is bochd sin oir tha i sgoinneil agus furasta a ruigsinn bho Alba.

Mholainn Rathad-iarainn agus Taigh-tasgaidh Stephenson gu mòr.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

“’S e an turas an t-amas” – safari rèile gu Inbhir Theòrsa

Le alasdairmaccaluim

Fhuair mi cothrom tiocaidean Club 50 aig ScotRail fhaighinn air £17 agus cha b’ e ruith ach leum dhomh splaoid a chur air dòigh gu Inbhir Theòrsa.

Nuair a dh’innse mi do mo theaghlach is càraidean gun robh mi air a chur air dòigh, thuirt a h-uile duine an aon rud – “carson a idir a that thu airson a dhol an sin?”.

B’ e mo fhreagairt, mar fhealla-dhà, “gu bheil e rud beag nas fheàrr na Inbhir Ùige”. Agus tha. Ach b’ e mo fhreagairt fhìrinneach gun robh mi a’ faicinn an turais mar cheann-ùidh seach an t-àite fhèin. ‘S e loidhne bhrèagha a th’ ann leis a’ mhuir is na beanntan is na Flobhachan (the Flow Country) is na bailtean beaga an cois a’ chladaich is tòrr a bharrachd.

Ach cha robh an turas agam mar a bha mi an dùil….

Dhùisg mi tràth, fhuair mi am bus gus meadhan a’ bhaile agus ghlac mi an 07:07 gu Inbhir Nis. Ach nuair a ràinig sinn Inbhir Nis, chaidh innse dhuinn nach robh trèana a’ chinn a tuath a’ ruith mar thoradh air gainnead luchd-obrach agus gum biodh bus a’ ruith an àite na trèana.

Bus an àite trèana airson loidhne a’ Chinn a Tuath — Am bus againn taobh a-muigh Stèisean Inbhir NIs

Mar sin, a-steach dhan choidse leinn agus air an rathad gu tuath. ‘S e coidse gu math spaideil bh’ ann agus ged a stad sin aig na stèiseanan mòra (Inbhir Pheofharain, Baile Dhubhthaich is mar sin air adhart), cha do stad sinn aig na stèiseanan beaga uile a bha air falbh bhon rathad mòr. Agus leis gu bheil an rathad nas giorra is nas dìriche na an rathad-iarainn bha cothrom againn stad agus fois a ghabhail ann an cuid de na bailtean gus am fàgadh am bus san àite cheart.

Nam measg, stad sinn ann an Goillspidh agus far an robh postair bho chonspiracy theorirst craicte ann an stad nam bus – agus ràdh nach robh Covid idir ann agus gun deach a’ bhanachdach air a shon a chruthachadh leis an Riaghaltas ann an co-bhonn ris an Diabhal…..

Agus na b’ fhaide suas an rathad, stad sinn ann an Georgemas Junction far an do rinn an dràibhear euchd dràibhidh air leth gus faighinn a-steach gu stèisean beag Snaidhm Georgemas.

Agus cha b’ fhada gus an robh sinn an an Inbhir Theòrsa.

Ged is e briseadh dùil a bh’ ann nach robh an trèana a ruith, chòrd an turas rium oir tha an rathad air slighe gu math eadar-dhealaichte ris an rathad-iarainn. Tha an rathad-iarainn a’ dol a-staigh dhan tìr air falbh bhon chosta eadar Baile Dhubhthaich agus Goillspidh agus an uair sin eadar Bun Ìlidh agus Georgemas. Agus air a’ bhus tha thu a’ dol thairis air Drochaid Dhòrnach agus suas Bràighean Bhearghdal a tha cho cas is nach robh e comasach dhan rathad-iarainn a bhith air a thogail an cois a’ chladaich air costa Ghallaibh).

Seo an turas air an rathad:

Agus seo an turas air an trèana:

Mar sin, chì thu seallaidhean gu math eadar-dhealaichte air an rathad no air an trèana agus tha an dà chuid math.

Cha d’ fhuair mi an turas ris an robh mi an dùil, ach ‘s e deagh thuras a bh’ ann ceart gu leòr.

Gu fortanach, cuideachd, b’ e sin an aon trèana a chaidh a chur dheth agus bha cothrom agam na trèanaichean eile fhaicinn agus iad a’ tighinn is a’ falbh à Inbhir Theòrsa is fhuair mi dealbh no dhà dhan chruinneachadh.

Nis, dè tha math mu Inbhir Theòrsa?

Sa chiad dol a-mach, tha bùth seann leabhraichean math ann agus cheannaich mi beagan leabhraichean matha ann – tòrr mu shiubhail is mu eachdraidh na h-Alba, na Gàidhealtachd agus na sgìre agus tòrr a bharrachd. An seòrsa bùth far am bi thu a’ rùrachadh ann am bagaichean is bogsaichean nach eil ann am mòran ordugh.

Tha cuotaichean ann an Scots os cionn bùth nan leabhraichean

Agus mar a thuirt mi roimhe, tha e nas fheàrr na Inbhir Ùige! Tha an dà bhaile gu math coltach ri chèile ach gu mi-fhortanach, tha a’ mhòr-chuid de na bùithtean falamh ann an Inbhir Ùige agus tha e na “bhaile taibhseach” gu ìre. Ann an Inbhir Theòrsa, tha barrachd bhùithtean is taighean-bìdh ann.

Tha tràigh ann cuideachd air a’ chosta a tuath. Chan eil fhios agam an dìreach mise a th’ ann, ach tha e daonnan doirbh dhomh creidsinn gu bheil costa a Tuath aig Alba!

Tha taigh-tasgaidh sgoinneil ann cuideachd– the North Coast Visitors’ Centre. Bha taisbeanaidhean sealach ann mu chlachan Chruinneach is Lochannach agus mu ionad cumhachd Dhùnrath agus beagan fiosrachaidh mu rathad-iarainn a’ chinn a thuath. Shuas an staidhre, tha an taisbeanadh maireannach ann le gu leòr mu chruinn-eòlas, fiadh-bheatha agus dòigh-beatha Ghallaibh agus barrachd mun bhuaidh a thug gnìomhachas a’ chumhachd niùclasaich air an àite. Mholtainn an t-àite gu mòr.

Tha leabharlann agus gailearaidh-ealain ann cuideachd ged nach d’ fhuair mi cothrom a dhol ann an turas seo.

Mar sin, ged a tha mi fhathast den bheachd gu bheil an turas fhèin na cheann-ùidhe, tha Inbhir Theòrsa sgoinneil cuideachd.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean