Sasainn

“Chan fhaigh iad seachad” – Ceòl, burgairean, ana-faisisteachd agus trèanaichean ann an Lunnainn

“Ring! Ring! It’s 7:00 A.M.! Move yourself to go again”

’S ann mar sin a thòisicheas an t-òran the Magnificent Seven leis a’ Chlash. Agus bha an LP air a bheil e air m’ aire nuair a ruig mi Lunnainn aig 7:00m bho chionn beagan làithean air an trèana oidhche.

Bha mi air taistealachd roc is rathaid-iarainn mar thoradh air faraidhean saora aig a’ Chaledonian Sleeper gus suidheachaidhean (agus leapannan!) a lìonadh aig àm den bhliadhna nuair nach eil t-iarrtas cho àrd. Aig £35, ’s e bargan a bh’ ann.

Cha robh mi gu bhith ann ach fad latha oir bha mi a’ dol air ais air an trèana air an aon oidhche agus bha gu leòr agam ri dhèanamh – safari rèile, taistealachd roc agus beagan ana-faisisteachd!

Tha mi air leth deidheil air a’ Chlash. Fhuair mi teip bho mo charaid Michael san sgoil air an robh measgachadh de dh’òrain bho the Clash (1977) agus bhon chlàr mu dheireadh aca Combat Rock (1982)* agus chòrd a h-uile rud air rium gu mòr – an stuth tràth puncach, an roc àbhaisteach agus an stuth neònach aca le rap is dub is eile.

Chan fhada gus an do cheannaich mi London’s Calling (1979) agus Give em Enough Rope (1978) – dà chlàr air leth fhèin math. Agus an uair sin, cheannaich mi Sandinista! (1980) clàr nach eil idir cho math – ’s e LP triopailte a th’ ann ach chan eil de dh’òrain matha air ach gus is dòcha aon LP a lìonadh – no fiù’s EP!

Ach tha na h-òrain air a tha math fìor mhath – leithid Magnificent Seven, Police on My Back agus Someone Got Murdered.

Chaidh mi a lorg an àite far an deach dealbh còmhdaich Sandinista a thogail. Agus bha mi ag èisteachd ri LP London Calling fhad’s a bha mi air an t-slighe. Ach an àite a bhith Lost in the Supermarket, bha mi air call air cùlaibh stèisean St Pancras!

Lorg mi an t-àite aig a’ cheann-thalla agus a rèir coltais, tha e nas glaine, soilleire, sàbhailte na bha e ann an 1980.

Nis, bha an Clash daonnan a’ seasamh gu daingeann an aghaidh gràin-cinnidh agus faisisteachd. Gu dearbha, tha òran air a’ chuspair sin air Sandinista fhèin.

They say the immigrants steal the hubcaps, of respected gentlemen, they say it would be wine and roses if England were for Englishmen again

Agus sgrìobh Mick Jones agus Joe Strummer bhon Chlash sàr-òran eile còmhla a’ moladh ioma-chultarachd dhan chòmhlan eile aig Mick – Big Audio Dynamite. Ann am Behond the Pale, tha Mick ag innse sgeulachd a sheann phàrantan air taobh a màthar, a bha nan Iùdhach a theich bho na pograman san Ruis agus a rinn dachaich dhaibh fhèin ann an Lunnainn.

Tha loidhnichean matha ann, leithid:

Saint George used his sword on the immigrant poor ‘cause he can’t kill no dragon, agus:

Don’t anybody know that this city was made of immigrant blood and money?

Seo fear de na h-òrain as fheàrr leam agus chunnaic mi BAD ga chluich beò ann an Glaschu ann an 2011.

Bha seo uile gu math iomchaidh oir b’ e an ath stad agam Sràid nan Càballan, Cable Street, ann an Lunnainn an Ear far an deach ruag a chur air na faisistich aig Mosely ann an 1936. Mar sin, rinn mi air Lunnainn an Ear – comin by bus or underground, hurrah, tra-la, mar a chanadh an Clash fhèin san òran English Civil War!

Ach an tòiseach, bha an t-àm ann airson beagan bìdh. Agus mar a thachair e, fhuair mi a-mach gun robh Wimpy faisg air Sràid nan Càballan. Bha mi gu math dèidheil air Wimpy nuair a bha mi òg, agus tha am biadh gam thoirt air ais do làithean sona m’ òige sna 1980an!

Bha luchd-obrach a’ Wimpy a’ bruidhinn ann am Bengali, cànan a tha gu math làidir san sgrìre.

Tha cuid de na soidhnichean anns a’ cheàrnaidh seo de Lunnainn an Ear dà-chànanach. Seo soidhne ann am Brick Lane mar eisimpleir. Dh’ionnsaich mi, ge-tà, nach e eadar-theangachadh air Brick Lane a th’ anns an sgrìobhadh Bengali idir ach Brick Lane (‘Brik Len’) sgrìobhte ann an dòigh-sgrìobhaidh Bengali. ’S e sin ri ràdh, nam biodh iad air Gàidhlig a chur air san aon dòigh, an àite a bhith a’ sgrìobhadh Slighe nam Briogaichean no rudeigin mar sin, s e Briog Lèin a bhiodh air. Tha e a’ cur nam chuimhne mar a bhios Tim Armstrong a’ cur litreachadh na Gàidhlig air a’ Bheurla sna leabhraichean sci-fi aige!

Às dèidh deagh bhiadh sa Wimpy, rinn mi air Sràid nan Càballan gus an dealbh balla agus plac fhaicinn mu Bhlar Sràid nan Càballan far an deach Mosely agus na Blackshirts a chur a-mach às an sgìre.

Cha d’fhuair iad seachadh – agus chan fhaigh iad seachad.

Às dèidh sin, bha an t-àm ann a dhol gu taobh eile a’ bhaile gus balach eile à Lunnainn an Ear a chomharrachadh – Mark Feld, no Marc Bolan mar as fheàrr a dh’aithnichear e!

Ri leantainn…. An ath thuras: Marc Bolan, zombie soup, Ar-a-mach Còrnach 1497 agus an Suffaragette Line

Alasdair

Ag èisteachd ri: “London’s Calling”, the Clash (1979), 10/10, “Sandinista!”, the Clash (1980), 1/10.

Air mo Khobo: “Rossa’s Recollections, 1838, 1898”, O’ Donovan Rossa

*Cha chanainn gu bheil Cut the Crap (1985) canonical leis nach robh Mick no Topper air, agus nas cudromaiche, a chionn ‘s nach eil e uabhasach math nas motha (ged a tha òran no dhà ann a tha math).

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

“We’re the Kids of the Tyne and Wear” – Turas dhan Tanfield Railway

Le alasdairmaccaluim

Bidh mi a’ dol air safari rèile gach bliadhna eadar a’ bhliadhna ùr agus an Nollaig. Thar nam bliadhnaichean, tha mi air a dhol gu Cumbria, Manchester, Dùn Pàdraig, Liverpool, Lunnainn agus eile.

Airson splaoid na Nollaig 2025, bha mi air ais ann an Ear-thuath Shasainn far a bheil tòrr mòr rathaidean-iarainn inntinneach is eachdraidheil. An-uiridh bha mi aig an North Tyneside Railway ach an turas seo, bha mi air taobh eile na h-aibhne aig an Tanfield Railway.

Ann an 2025, tha sinn air a bhith a’ comharrachadh 200 bliadhna de na rathaidean-iarainn ach ann an Tanfield, ’s ann a tha iad a’ comharrachadh 300 bliadhna!

Ged nach robh rathad-iarainn ceart ann le locothan an uair sin, bha wagonway ann le eich gus carbadan guail a ghualain eadar mèinnean agus am port air an Tyne.

Bha lìonra mòr ann de dhiofar rathaidean-iarainn a’ frithealadh nam mèinnean air feadh na sgìre uair ach dhùin iad mean air mhean ach dh’fhàg iad dìleab rèile chudromach a tha rathaidean-iarainn glèidhte an North Tyneside Railway, am Bowes Railway, Taigh-tasgaidh Beamish agus gu dearbha fhèin, an Tanfield a comharrachadh.

Às dèidh dhomh an trèana fhaighinn eadar Glaschu agus an Caisteal Nuadh, ghlac mi am bus bho thaobh a-muigh stèisean a’ Chaisteil Nuaidh. Tha seirbheis bus math is luath ann agus chan fhada gus an robh mi air an X30 a’ dèanamh air an rathad-iarainn eachdraidheil.

Bha am bus aig Go North East luath agus air deagh phrìs (£2.50 airson turas fada gu leòr) agus bha clàraidhean claisneachd ann mu gach stad bus. Bha an dràibhear càirdeil cuideachd. B’ e an aon ghearan a bh’ agam gun robh diofar ainmean air an stad bus a bha mi ag iarraidh air a’ chlàr ama, air an làrach-lìn agus air a’ chlàradh fuaim air a’ bhus! Mar chuideigin nach eil eòlach air an sgìre, cha robh sin na chuideachadh. Ach aig a’ cheann thall, fhuair mi an stad ceart agus tha e dìreach taobh a-muigh prìomh stèisean an Tanfield – Andrews House – not to be confused with St Andrew’s House, àrd-oifis Riaghaltas na h-Alba!

B’ e a’ chiad rud a mhothaich mi mun rathad-iarainn cho proifeiseanta ’s a tha e. Tha an togalach far am faigh thu tiocaidean ùr is spaideil agus tha pannalan fiosrachaidh matha ann agus tha togalach an stèisean gu math spaideil cuideachd.

Bha an rathad-iarainn air fad mar sin leis a h-uile rud glan is snasail eadar na locothan is carbadan agus na toglaichean is fiù ’s seadaichean nan einnseannan!

B’ e am Mince Pie Express a bh’ ann an latha sin agus chaidh mi sìos dhan àrd-ùrlar gus a ghlacadh. Bha shunter smùid snog ann agus carbadan Bhictorianach – rud nach eil ro chumanta air rathaidean-iarainn glèidhte.

Tha Andrews house ann am meadhan na loidhne, is mar sin chaidh sinn gu tuath an toiseach gu stèisean Sunniside (not to be confused with Coatbridge Sunnyside!) agus chaidh an loco timcheall air an trèana gus ar toirt gu deas, a’ dol tro Andrews House a-rithist gun a bhith a’ stad agus air adhart gu stèiseanan Causey Arch agus gu ceann na loidhne aig East Tanfield.

Tha seallaidhean na loidhne gu math diofraichte. Aig taobh deas na loidhne, thathar a’ dol tro thalamh post-industrial nach eil ro bhrèagha, ach aig ceann eile na loidhne, tha thu a’ dol tro choilltean agus talamh àrd le seallaidhean brèagha den Chausey Burn (cha robh fhios agam gun robh burns aca ann an ceann a tuath Shasainn cuideachd!) Bha e gu math coltach ris a’ choille ann am pàirce Chatelherault faisg air Hamaltan ann an Schd Lannraig nam bheachd.

Faisg air stèisean Causey Arch, tha an drochaid a thug dha ainm, a’ chiad drochaid rathad-iarainn cloiche san t-saoghal.

Fad na slighe bha daoine air na ceuman coiseachd ri taobh an rathaid-iarainn a-mach airson cuairt às dèidh na Nollaig le clann is coin agus tha tòrr slighean-coiseachd ann ri taobh na loidhne, agus air làraichean seann rathaidean-iarainn nach eil ann tuilleadh.

Saoildh mi gum biodh e comasach coiseachd eadar an Caisteal Nuadh, am Bowes Railway agus Beamish ann an aon latha nan robh thu airson sin a dhèanamh – coltach ri pub crawl airson rathaidean-iarainn!

Aig ceann na loidhne ann an East Tanfield, tha togalach stèisean mòr àlainn ann le cafè aig bheil deagh roghainn de bhiadh veggie. Dh’fhàg mi an trèana an sin agus fhuair mi greim bìdh gus an tàinig an ath thrèana,

’ S e trèana gu math sean bho na 1890s air an robh Twizzel a bh’ anns an ath loco a thug air ais gu Andrews House mi.

Bha an t-àm ann an uair sin a dhol gu seada nan einnsean – Seada Marley Hill. Tha e gu math faisg air an stèisean agus tha e fosgailte dhan phoball. Mar an rathad-iarainn air fad, bha an togalach gu math glan, sgiobalta agus ann an deagh staid – rud nach fhaicear ro tric aig rathaidean-iarainn.

Tha cruinneachadh mòra de locothan dìosail is smùid aig an Tanfield, a’ mhòr-cuid aca ceangailte ri iar-thuath Shasainn. Nas inntinneach buileach, tha loidhnichean ann taobh a-muigh nan seadaichean de sheann locothan is caraistean ann an droch staid agus bha e fìor inntinneach am faicinn!

Is toil leam rathaidean-iarainn nuair a tha cothrom agad sùil a thoirt air rudan air cùl gnothaichean agus a bhith a’ coiseachd mun cuairt.

Agus leis a sin, bha an t-àm ann am bus a ghlacadh dhachaigh, agus air an t-slighe mi ag èisteachd ris na Toy Dolls agus an cover aca den òran Kim Wilde “Kids in America” air a bheil “We’re the Kids in Tyne and Wear”!

Tha an Tanfield proifeiseanta, àlainn, air a dheagh ruith agus rud beag eadar-dhealaichte bho rathaidean-iarainn glèidhte eile agus mholainn gu mòr e.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Lumo – Ryanair na rèile?

Le alasdairmaccaluim

Chaidh mi dhan Chaisteal Nuadh aig àm na Nollaig agus an turas seo, chaidh mi ann air trèana Lumo.

Mur eil thu eòlach air Lumo, ’s e a th’ annta ach companaidh inntrigeadh fosgailte (open access) a tha a’ ruith seirbheisean rèile eadar Dùn Èideann agus Lunnainn air Prìomh-loidhne a’ Chosta an Ear air prìsean nas ìsle (mar as trice) na na companaidhean eile.

Tha brannd gu math làidir aca le trèanaichean mòra gorma agus tha dà rud cudromach san fheallsanachd aca – gum bi na fàraidhean ìosal agus furasta a thuigsinn agus gum bi na seirbheisean aca math dhan àrainneachd.

Dè th’ ann an seirbheis “inntrigeadh fosgailte”?

Tha cumhnant Riaghaltais aig a’ mhòr-chuid de na companaidhean rèile, leithid Cross Country, ScotRail, LNER, Avanti West Coast is mar sin air adhart gus seirbheisean trèana a ruith. Gheibh ceadan-ruith (franchises) a tha neo-phrothaideach subsadaidh bhon Riaghaltas gus seirbheisean a ruith agus feumaidh ceadan-ruith a tha a’ ruith sheirbheisean prothaideach airgead a phàigheadh dhan Riaghaltas.

Ann an Achd nan Rathaidean-iarainn 1993, faodaidh companaidhean eile iarrtasan a chur a-steach dhan riaghlaiche – an ORR – Oifis na Rèile is nan Rathaidean – gus seirbheisean rèile a ruith gun francise a bhith aca. Chan fhaigh iad subsadaidh sam bith.

Gus aonta fhaighinn airson seirbheis ‘inntrigeadh fosgailte’ a ruith, feumaidh a’ chompanaidh dearbhadh gu bheil rùm gu leòr air an t-slighe a tha iad ag iarraidh agus nach toir an t-seirbheis cus airgead/luchd-siubhail air falbh bho na companaidhean aig a bheil ceadan ruith air an t-slighe sin no slighean eile faisg air. Mar sin, ma tha rùm ann agus ma tha an t-seirbheis a’ cruthachadh farpaiseachd fhallainn agus a’ brosnachadh barrachd dhaoine gus na rathaidean-iarainn a chleachdadh, gheibh iad aonta gus trèanaichean a ruith.

Tha trì companaidhean inntrigidh fosgailte ann an-dràsta – Grand Central (eadar Sunderland agus Lunnainn agus Bradford is Lunnainn) agus Hull Trains (eadar Hull agus Lunnainn) agus Lumo (eadar Dùn Èideann agus York). Tha na seirbheisean uile a’ frithealadh stèiseanan aig nach robh deagh sheirbheis roimhe – m.e bidh Lumo a’ frithealadh Morpeth agus Stevenage agus cha robh trèanaichean/mòran thrèanaichean dìreach ann eadar Hull/Bradford/Sunderland agus Lunnainn roimhe.

Ged a tha na ceadan-ruith uile gan cur air ais dhan roinn phoblaich sa chompanaidh GBR mean air mhean le Riaghaltas na RA, cha tèid na seirbheisean inntrigeadh fosgailte a chur dhan roinn phoblaich idir. Ach tha Ministear air litir a sgrìobhadh dhan Riaghlaiche a’ sealltainn gu bheil i airson ’s gun cumar smachd teann air na companaidhean prìobhaideach seo. Mar sin, ged a tha e coltach gum mair na seirbheisean a th’ ann mar-thà is gum bi beagan seirbheisean ùra ann bho àm gu àm, cha bhi tòrr mòr dhiubh ann.

Cò ris a tha Lumo coltach?

Tha na pàipearan a’ cur Ryanair no Easyjet nan rathaidean-iarainn air Lumo.

Sin a chionn ’s gu bheil na seirbheisean gu math bunaiteach, gu bheil iad air prìs ìosal agus a chionn gu bheil riaghailtean teann a thaobh àireamh/meud bagaichean an luchd-siubhail.

A bheil e cothromach a bhith a’ dèanamh coimeas eadar Lumo agus Ryanair? Bha mi airson faighinn a-mach.

Air 27 Dùbhlachd, dhùisg mi aig 05.45 agus fhuair mi tagsaidh gu Stèisean a’ Mheadhain aig 6.10. Às dèidh cofaidh fhaighinn san stèisean, ghlac mi an 06:48 gu Plymouth eadar Glaschu is Dùn Èideann. Ged a bha an trèana a’ dol tro mo cheann-ùidhe, an Caisteal Nuadh, bha e na bu shaoire a dhol gu Dùn Èideann agus an trèana Lumo fhaighinn an sin.

Nuair a nochd an trèana mòr gorm aig Lumo ann an Waverley, dh’fhàs e follaiseach gun robh i gu bhith loma-làn. Dà latha às dèidh na Nollaig, bha tòrr dhaoine ann le bagaichean mòra làn phrèasantan Nollaig agus le clann òga ann am pramaichean.

Dh’fhàs e soilleir gu bheil tòrr sa chumantas eadar Lumo agus companaidhean adhair buidseit a thaobh bagaichean. Chan eil mòran rùm idir ann airson bagaichean agus tha na trèanaichean loma-làn seataichean, a tha gu math faisg air a chèile, is gun ach beagan bhùird ann, agus le seataichean ann far am biodh àite a bharrachd ann do bhagaichean ann an trèanaichean eile. Mar sin, thug e ùine mhòr mhòr dhan a h-uile duine faighinn air bòrd agus a-steach dhan t-suidheachan aca. Agus bha bagaichean sa h-uile àite. Gu sònraichte, anns an trannsa eadar na carbadan, bha tòrr bhagaichean ann ri taobh nan dorsan is bha e doirbh gluasad.

Nuair a ràinig mi an t-àite suidhe agam, bha cuideigin air a’ ghoid – màthair le bèibidh beag a bha na chadal air an t-suidheachan agam. Cha robh mi airson a dhùsgadh is mar sin, chaidh mi gu cathair eile ach cha robh mòran dhiubh ann idir – agus cha b’ urrainn dhomh àite sam bith a lorg a bha saor fad na slighe dhan Chaisteal Nuadh agus mar sin, bha agam ri seasamh às dèidh Morpeth.

Bha am buaireadh leis na bagaichean cho dona is gun robh sinn lethach slighe gu Bearaig mus do shuidh a h-uile duine sìos san àite cheart. Cha robh e comasach dhan luchd-obrach tràillidh a’ bhìdh is na dighe a thoirt a-mach ron Chaisteal Nuadh leis gun robh iad cho trang a’ dèiligeadh ri bagaichean ann an àiteachan cunnartach.

Aig deireadh an latha, chaidh mi dhachaigh le Lumo cuideachd agus bha an turas agam glè mhath a-rithist ach bha an aon trioblaid ann le bagaichean agus mar sin thug e ùine mhòr do dhaoine faighinn air bòrd, na bagaichean aca a chur air falbh agus an suidheachan aca a lorg.

Dè mo bheachd fhèin?

Seach buaireadh nam bagaichean, bha an turas glè mhath. Bha an trèana glan, cofhurtail, luath agus air prìs reusanta. Saoilidh mi nach eil e iomchaidh a ràdh gu bheil Lumo coltach ri Ryanair – bha an t-seirbheis custamair glè mhath agus cha robh cìsean a bharrachd ann mar a gheibh thu le plèanaichean. Chan eil diofar mòr ann nam bheachd eadar Lumo agus an t-seirbheis a gheibheadh tu le Cross Country no Avanti is mar sin air adhart. Mar sin, chanainn gur dòcha gu bheil iad nas fhaisg air Easyjet – saor ach gun a bhith ro mhosach suarach.

Rud eile a tha math mu Lumo: chan fhaodar clubaichean goilf a thoirt air bòrd – is math sin – mar as motha a tha na bacaidhean air goilf, ’s ann as fheàrr nam beachd!

Mholainn Lumo agus saoilidh mi gum biodh e air a bhith na b’ fheàrr air latha nach robh cho faisg air an Nollaig far nach biodh an uiread de bhagaichean ann.

Agus tha barrachd adhbharan a-nis ann airson Lumo a chleachdadh – tha aon trèana san latha eadar Dùn Èideann agus Lunnainn a-nis a’ tòiseachadh ann an Glaschu le dà thrèana eadar Lunnainn agus Dùn Èideann a’ cumail orra gu Glaschu.

Mar as trice, b’ fheàrr leam a dhol air trèanaichean a tha leis a’ phoball seach le companaidhean prìobhaideach ach tha mi fhathast feargach le LNER mar thoradh air atharrachaidhean air na fàraidhean agus mar a thug iad crìoch air seirbheisean gu Glaschu agus tha mi gan seachnadh far an urrainn dhomh. Thalla is tarraing is caigeann bruis is gabh Taigh Iain Ghrot oirbh LNER!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

An Trianaid ann am Birmingham!

Le alasdairmaccaluim

Tha tòrr air a bhith sna naidheachdan bho chionn ghoirid mun Chaledonian Sleeper agus mar a tha e gu bhith a’ stad ann am Birmingham a dh’aithghearr.

Leugh mi na h-aithrisean sna meadhanan mu dheidhinn ach bha e follaiseach nach robh an luchd-naidheachd builleach a’ tuigsinn na tha gu bhith a’ tachairt.

Mar sin, seo rud beag a bharrachd fiosrachaidh mun Chadalaiche.

Tha dà thrèana ann gach oidhche a tha a’ dol eadar Alba agus Lunnainn agus dà thrèana a’ dol an taobh eile eadar Lunnainn agus Alba. Bidh iad a’ ruith gach latha den t-seachdain ach a-mhàin oidhche Shathairne.

Uill, nuair a chanas mi dà thrèana, ’s ann a tha mi a’ cialleachadh còig trèanaichean.

Tha an Highland Sleeper ann agus an Lowland Sleeper.

Tha an Highland Sleeper – Cadalaiche na Gàidhealtachd – car coltachd ris an Trianaid – tha aon trèana ann agus tha trì trèanaichean ann aig an aon àm. Tha trèana a’ fàgail a’ Ghearasdain gach oidhche, le trèana eile a’ fàgail Inbhir Nis agus trèana eile a’ fàgail Obar Dheathain. Tha iad a’ dol gu deas mar thrèanaichean fa leth agus a’ coinneachaidh ann an Dùn Èideann far am bi na carbadan gan cur ri chèile airson a dhol air adhart gu Lunnainn còmhla.

Bidh an Lowland Sleeper – Cadalaiche na Galldachd – a’ dèanamh an aon rud, ach a-mhàin nach eil ann ach dà thrèana. Tha aon trèana a’ fàgail Glaschu agus trèana eile a’ fàgail Dùn Èideann. Bidh iad a’ tighinn còmhla ann an Caisteal Tarrais agus a’ dol gu deas còmhla.

Mar sin, tha e simplidh gu leòr. Agus tha an caochladh a’ tachairt air an t-slighe gu tuath.

Tha suaicheantas a’ Chadalaiche a’ rìochdachadh nan còig trèanaichean seo – le trì puingean air a’ chabar-fèidh air aon taobh agus dà air an taobh eile.

Mar sin, dè bhios a’ tachairt le Birmingham?

Bidh Cadalaiche na Gàidhealtachd a’ stad ann am Birmingham. Cha bhi Cadalaiche na Galldachd a’ dol ann idir.

Roimhe seo, bhiodh cadalaiche na Gàidhealtachd a’ dol faisg air Birmingham, no tro Bhirmingham ach cha bhiodh e daonnan a’ dol air na h-aon loidhnichean tro na Midlands gus am biodh barrachd sùbailteachd ann a thaobh pathing. Ach bho seo a-mach, thèid e tro Bhirmingham gach turas agus stataidh gach trèana ann am Birmingham Eadar-nàiseanta.

Stèisean Birmingham Eadar-nàiseanta far am bi an Cadalaiche a’ stad

‘S e deagh rud a tha seo – ach dè mu dheidhinn daoine air a’ Ghalldachd a tha ag iarraidh a dhol a Bhirmingham?

Ged a tha trèana a’ Ghearasdain a’ dol tro Ghlaschu Sràid na Banrigh (Ìre Iosail) agus ged a tha Cadalaiche na Gàidhealtachd air fad a’ tighinn ri chèile ann an Dùn Èideann, chan fhaodar a dhol air bòrd ann. Tha mi a’ tuigsinn seo oir nam biodh e ro fhurasta an trèana a ghlacadh aig deas, tha cunnart ann nach biodh tiocaidean gu leòr air fhàgail airson daoine a bha airson an trèana a ghlacadh aig tuath. Tha e cudromach gum bi cothrom na Fèinne aig muinntir na Gàidhealtachd agus Obar Dheathain.

ACH faodar tiocaidean a chur air dòigh bho Shruighlea (no bhon Dàil Mhòr ann am prionnsabal – cha b’ urrainn dhomh tiocaid sam bith fhaicinn bhon Dàil Mhòr air-loidhne). Mar sin, ma tha thu airson an cadalaiche fhaighinn eadar Glaschu no Dùn Èideann agus Birmingham, chan fheum thu ach trèana fhaighinn gu Sruighlea agus tha trèanaichean ScotRail ann a tha a’ ruigsinn Sruighlea ann an deagh àm gus an cadalaiche a ghlacadh.

Am bi trèana na Gàidhealtachd a’ dol gu Lunnainn fhathast?

Bidh.

Cuine a bhios an trèana a’ ruigsinn/A’ fagail Birmingham?

Bidh i a’ fàgail aig àmannan gu math goireasach – 22:42 gu tuath agus 06:20 gu deas.

A bheil suidheachain ann no am feum mi leabaidh fhaighinn?

Tha an dà chuid ann. Tha leapannan gu math daor ach tha pris nan suidheachan gu math reusanta. Gabhaidh iad ri tòrr cairtean-rèile cuideachd.

Am bi an trèana air an uair mar as trice?

Tha trèana na Galldachd air an uair mar as trice – agus gu math tric bidh i tràth. Le trèana na Gàidhealtachd, bidh dàil oirre nas trice, ach cuimhnich air seo – ’s e Delay is Repay do charaid! Ma tha thu còrr is 30 air dheireadh, gheibh thu 50% den tiocaid shingilte air ais agus ma bhios tu còrr is uair a thìde air dheireadh, mar as trice, gheibh thu an t-airgead air fad air ais. Agus ma tha thu air trèana a bhios a’ ruighinn Birmingham tràth tràth sa mhadainn co-dhiù, is dòcha gum biodh dàil goireasach!

OK – mas e an Trianaid a th’ anns ann Highland Sleeper, à-mach à trèanaichean Inbhir Nis, a’ Ghearasdain no Obar Dheathain cò an t-athair, cò am mac agus an cò an spiorad naomh?

Chan eil fhios agam!

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Tha e gruamach sa cheann a tuath! Turas gu Hawes

Le alasdairmaccaluim

Chaidh mi air turas rèile gu Hawes anns na Yorkshire Dales aig deireadh na seachdain.

Carson?

Tha e a’ toirt dhomh deagh leisgeil a dhol air an rathad-iarainn as dreachmhoire agus as cliùitiche ann an Sasainn – An Settle an Carlisle. Tha an loidhne àlainn seo a’ dol tro na monaidhean is na beantainn ann an Cumbria agus Schd York agus a’ ceangail Carlisle ri Leeds.

Airson a dhol gu Hawes, feumaidh tu an trèana fhàgail aig Garsdale agus an uair sin bus fhaighinn gu Hawes. Bha rathad-iarainn ann fad na slighe uair, agus gu dearbha, bha an t-ainm Hawes Junction air an stèisean uair, ach tha an loidhne sin dùinte a-nis.

Tha iomairt ann airson slighe an rathaid-iarainn a chur gu feum aon uair eile – ach tha eas-aonta ann am bu chòir an Wensleydale Railway an rathad-iarainn ath fhosglaidh, mar a tha iad ag iarraidh, no am bu chòir dha a bhith na slighe baidhg/coiseachd. Gu mì-fhortanach, chan eil e coltach gu bheil rùm gu leòr ann airson an dà chuid.

Tha mi an dòchas gur e rathad-iarainn a bhios ann ach bhiodh slighe coiseachd/baidhg math cuideachd mur a tachair sin.

Ach ged nach eil làrach an rathad-iarainn ga chleachdadh aig an àm seo, tha an stèisean ann an Hawes fhathast ann agus tha Taigh-tasgaidh nan Yorkshire Dales a-nis stèidhichte ann – agus tha trèana le loco smùid ann mar phàirt den taisbeanadh!

Sin adhbhar gu leòr airson a dhol dhan bhaile leis fhèin, ach tha adhbhar eile ann: leabhraichean eucoir Harry Grimm le David T. Gatward, a tha a’ tòiseachadh leis an leabhar ‘Grimm up North’.

Tha na leabhraichean stèidhichte ann an Hawes agus an sgìre làimh ris. ‘S ann mu dheidhinn DCI Harry Grimm, seann shaighdear à Bristol a chaidh na phoileas às dèidh dha a bhith air a dhroch-lon ann an sprèidheadh ann an Afghanistan. Às dèidh argamaid le a bhoss ann an Somerset, chaidh a chur gu Hawes sna Dales an aghaidh a thoil agus tha an leabhar mu “chulture shock” aig poileas a bha a’ dol an aghaidh gangstairean agus luchd-reic dhrogaichean mòra anns a’ bhaile mhòr a tha a-nis ann an coimhearsnachd dùthchail far a bheil dùbhlain gu math eadar-dhealaichte aig na poilis.

Tha sinn a’ leantainn beatha Harry agus e a’ fàs cleachdte ris a’ choimhearsnachd agus na dòighean aca agus e a’ fàs gu math dèidheil air an sgìre – agus fiù’ s air delicacy sònraichte na sgìre: cèic le caise – aig a’ cheann thall.

Ged is ann mu eucoir a tha na leabhraichean, tha iad snog agus tha na caractaran agus na h-àiteachan spòrsail is dòigheil.

Nuair a dh’fhàg mi an taigh aig 5:00 sa mhadainn gus am bus a ghlacadh gu Stèisean Glaschu Mheadhain, b’ e seo am plana agam:

Faic an trèana ann an taigh-tasgaidh nan Yorkshire Dales
Rach gu Taigh-bainne Wensleydale
Faic na b’ urrainn dhomh aithneachadh bho na leabhraichean Grimm.

Fhuair mi am bus is an trèana gu Carlisle gun dragh sam bith agus bha an trèana airson an Settle and Carlisle a’ feitheamh rium an sin.

Ma tha thu à Alba, tha e doirbh rathad-iarainn a lorg a tha cho math ris na loidhnichean aig baile – Loidhne na Gàidhealtachd an Iar, Loidhne a’ Chinn a Tuath agus Loidhne a’ Chaoil ach tha an S&C air leth, fiù ’s do dh’Albannach!

Tha an loidhne a’ dol tro bheantainn is glinn àlainn agus seachad air tòrr aibhnichean mòra le gu leòr thuathanasan chaorach is taighean cloiche. A bharrachd air a’ chruth-tìre fhèin, tha stoidhle brèagha air na toglaichean stèisean le toglaichean mòra de chloich ruadh agus soidhnichean agus lampaichean ann an dath marùn sònraichte.

A bharrachd air a bhith na rathad-iarainn àlainn, tha an Settle and Carlisle cudromach gu samhlachail cuideachd. Bha British Rail an dùil cur às dhan loidhne gus airgead a shàbhaladh agus dhùin iad a’ mhòr-chuid de na stèiseanan agus lùghdaich iad na seirbheisean gus an robh glè bheag air fhàgail. Chuir buidhean strì gu làidir an aghaidh seo.

Aig a’ cheann thall, dhiùlt Ministear na Còmhdhail, fear Michael Portillo, cead a thoirt do BR gus an Settle is Carlisle a dhùnadh. ‘S e deagh naidheachd a bha seo, gun teagamh, agus a bharrachd air a bhith a’ sàbhaladh na loidhne sin fhèin, dh’fhaodadh tu a ràdh gun robh seo na cho-dhùnadh cudromach dhan t-siostam còmhdhail gu nàiseanta cuideachd.

Às dèidh mòr-dhùnaidhean Beeching sna 1960an, ged nach robh dùil ri geàrraidhean mòra air an lìonra a-rithist, bha faireachdainn anns na 1970an is 80an gun robh na rathaidean-iarainn a’ dol tro “chrìonadh stiùirichte” (managed decline) agus gum fàsadh an siostam nas lugha is nas iomallaiche dhan chomann-shòisealta mean air mhean. Ann an eachdraidh nan rathaidean-iarainn, b’ e sàbhaladh an S&C a chomharraich gun robh an crìonadh air tighinn gu crìch agus gur ann a dh’fhàsadh an lìonra bho sin a-mach.

Tha an S&C a’ soirbheachadh gu mòr a thaobh luchd-siubhail agus trèanaichean bathair a-nis agus mholainn gun dèan a h-uile duine e uair no uaireigin.

Ach sin gu leòr eachdraidh. Nuair a ràinig mi Garsdale, bha e fliuch is sgòthach ach gu fortanach, bha am bus a’ feitheimh rium agus bha e blàth is seasgair a-staigh agus chunnaic mi dà fheòrag ruadh air an àrd ùrlar fhad’s a bha sinn a’ feitheimh ri falbh.

Tha seirbheis bus coimhearsnachd ann “The Little White Bus” a tha a’ ruith sheirbheisean eadar an stèisean agus baile Hawes/Gayle. Tha seo ro-chudromach oir tha am baile pìos air falbh (c6 mìle) agus a bharrachd air sin, tha an rathad gu math caol, lùbach cas. Bha an dràibhear laghach agus dh’innse e tòrr dhomh mun sgìre agus mu na rudan a bha rim faicinn.

Ann an Hawes, chaidh mi dhan taigh-tasgaidh an toiseach. Tha e suidhichte ann an togalach stèisean Hawes a dhùin do luchd-siubhail ann an 1959 agus a dhùin do bhathar ann an 1964 mar thoradh air an Dr Olc Beeching (Tuiteam gun Èirigh air agus Leac air a Bheul).

Ach ged nach eil trèanaichean a’ ruith tuilleadh, tha tòrr anns an taigh-tasgaidh mun rathad-iarainn, gu sònraichte eachdraidh shòisealta na loidhne. Tha pàirt den taisbeanadh fiù ‘s anns an trèana agus tha an cafè ri taobh an àrd-ùrlair. Tha an taigh-tasgaidh mòr agus tha na taisbeanaidhean ùr, dathach agus còrdaidh iad gu mòr ri cloinn.

Taigh-tasgaidh nan Yorkshire Dales, Hawes

An uair sin, bha an t-àm ann airson srùbag agus cuairt timcheall air a’ bhaile. Chunnaic mi an t-ionad coimhearsnachd far a bheil na poilis stèidhte ann an leabhar Grimm, a’ bhùth far am faigh iad paidhean agus am Fountain, an taigh-òsta aca! Agus gu dearbha, tha tòrr thaighean-osta ann – chunnaic mi ceithir no còig airson baile anns nach eil ach 1,500 daoine no mar sin.

An uair sin, choisich mi gu Gayle, baile beag a tha glè fhaisg air Hawes a tha ainmeil mar thoradh air caise Wensleydale. Chaidh mi a-steach dhan àite agus cheannaich mi cèic is caise agus bha e a cheart cho math ris an robh mi an dùil!

Às dèidh sùil air na bùithtean agus air an eas, bha an t-àm ann a dhol dhachaidh air a’ bhus bheag gheal agus an trèana a ghlacadh dhachaigh.

Bha an trèana agam dhachaigh 30 air dheireadh – rud nach do chuir dragh sam bith orm – agus mar sin, tro “delay repay” fhuair mi an dàrna leth den fharadh agam air ais.

Mholainn baile Hawes, lealbhraichean Grimm agus an Settle and Carlisle!-.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Mo chiad “extreme day-trip”?

Le alasdairmaccaluim

Bha tòrr sna pàipearan bho chionn ghoirid mu “extreme day-trips”. Sin nuair a tha daoine a’ dol air turas fada fada air plèana agus air ais san aon latha.

Thug mi sùil air bhideo no dhà bho chionn ghoirid le daoine a’ dol eadar Glaschu agus bailtean leithid Baile Atha Cliath agus an Spàinn, an Fhraing, A’ Ghearmailt agus fiù ’s Morocco agus air ais ann an latha.

Bha mi a’ feuchainn ri Gàidhlig a chur air extreme day-trip “turas-latha anabharrach” is dòcha?

Seo far am bi mi a’ dol air an turas latha mòr agam!
By Main Street, Hawes by Alan Murray-Rust, CC BY-SA 2.0,

Tha na daoine a tha dèidheil air tursan den leithid ag ràdh gu bheil iad a’ toirt cothrom do dhaoine aig nach eil mòran tìde saor, no aig nach eil cus airgid an tìde agus an t-airgead a bhiodh iad air cosg air oidhche ann an taigh-òsta a shàbhaladh.

Tuigidh mi sin ceart gu leòr, ach dhomhsa, tha aon turas tro phort-adhair gu leòr ann an latha agus nas cudromaiche, tha na h-eimiseanan CO2 às an dol a-mach seo dìreach gun chiall.

Nis, tha an teaghlach agam gu bhith air falbh aig deireadh na h-ath sheachdain. Tha Jenny agus Eva a’ dol gu Lunnainn agus tha Ciorstaidh a’ dol air falbh air le a caraidean.

Mar sin, shaoil mi gur e deagh leisgeul a bhiodh ann turas-latha mòr a dhèanamh.

Cha robh mi idir a’ dol a dhol air turas-latha anabharrach air plèana ach a dh’aindeoin sin shaoil e gum biodh e inntinneach beagan rannsachaidh a dhèanamh feuch an gabhadh a dhèanamh.

Choimhead mi air an Liosta Bucaid agam airson àiteachan a bha faisg gu leòr agus is dòcha far am b’ urrainnear deagh bhlas fhaighinn den àite ann an latha. Thàinig dà àite a-staigh orm – Gibraltar agus Monaco (is toil leam dùthchannan beaga is neo-àbhaisteach!)

Fhuair mi a-mach nach gabh turas latha a chur air dòigh gu Gibraltar – chan eil tursan-adhair ann à Alba a rèir coltais agus bhiodh agam ri dhol a Manchester an toiseach. Airson Monaco, tha seirbheisean adhair ann eadar Dùn Èideann agus Nice, am port-adhair às fhaisg air Monaco agus tha iad aig deagh àm. Bha e coltach an tòiseach gun gabhadh a dhèanamh – ach cha b’ urrainn dhomh faighinn air ais san aon latha…

Thèid mi ann latha de na làithean, ach nì mi air trèana e – ma bhios an tìde no an t-airgead agam (trèana caideil Glaschu-Lunnainn, Lunnainn-Paris, trèana caideil Lunnainn – Nice, Nice-Monaco).

Ach mar a thuirt mi, tha mi a’ smaoineachadh gur e beachd faoin is cunnartach dhan àrainneachd a th’ ann an tursan-latha anabharrach air plèana co-dhiù.

Ach turasan-latha fada air trèana? Sin gu tur eadar-dhealaichte! Tha mi air a dhol gu Lunnainn, Sheffield, Doncaster, Wrexham is iomadh àite eile is air ais ann an latha. Agus le prìsean nan taighean-òsta tha sin a’ dèanamh ciall.

Mar sin, chaidh mi air ais dhan liosta agam airson coimhead air àiteachan a ruigear air an trèana no air bus ann an ùine nach eil ro fhada.

Thug mi sùil air an liosta de dh’àiteachan far a bheil mi ag iarraidh a dhol agus an uair sin air na fòraidhean trèana no bus.

Bha seo uile mu mìos gu leth air thoiseach air an turas agus mar sin, bha tiocaidean advance rim faighinn – ach bha iad air a bhith rim faighinn fad mìos gu leth agus mar sin bha na fàraidhean saora air falbh airson cuid de na slighean is amannan mar-thà.

B’ e seo an liosta agam:

Taigh-tasgaidh Rathad-iarainn Locomotion ann an Shildon, Co Durham

Taigh-tasgaidh Rathad-iarainn Mhàd (Maud railway museum), Schd Obar Dheathain

Eilean Ghiogha

Taigh-tasgaidh nan Yorkshire Dales, Hawes

Thug mi sùil air an trèana/bus gu Màd an tòiseach ach fhuair mi a-mach nach biodh an taigh-tasgaidh – agus am meanbh-rathad-iarainn aca fosgailte air an latha sin agus gum biodh agam ri dhol ann taobh Baile nam Frisealach is mar sin, gum biodh e doirbh a dhol ann is air ais san aon latha co-dhiù.

An uair sin, thug mi sùil air Locomotion ach ged a bha trèanaichean gu leòr ann agus gun gabhadh a dhèanamh gu furasta ann an latha, bha na prìsean air fàs fìor dhaor.

Ghabhadh Giogha a dhèanamh ann an latha air a’ bhus eadar Glaschu is Ceann Loch Chille Chiarain agus bha na prìsean reusanta gu leòr, ach nuair a rinn mi beagan rannsachaidh air an eilean, bha mi den bheachd gun robh barrachd tìde a dhìth gus an t-eilean fhaicinn gu ceart.

Gu fortanach, ghabhadh turas latha a dhèanamh eadar Glaschu agus Hawes a dhèanamh ann an aon latha agus air prìs reusanta. Seo turas thairis air an Settle is Carlisle gu Garsdale agus an uair sin bus gu Hawes.

Ach carson a bha mi airson a dhol gu Hawes?

Mìnichidh mi san ath phost bloga agam.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

“Beyond the Pale” – busaichean, trèanaichean, punc is prog ann an Lunnainn 2!

Le alasdairmaccaluim

Air ais san Fhaoilleach, chaidh mi air taistealachd roc is rèile gu Lunnainn.

Às dèidh dhomh a’ cholaiste far an do choinnich triùir à Pink Floyd fhaicinn, bha an t-àm ann a dhol gu àite co-cheangailte ri ceòl rud beag eadar-dhealaichte – punc!

Mar a bhios fios aig leughadairean cunbhalach a’ bhloga seo, tha mi gu math dèidheil air a’ Chlash is air Big Audio Dynamite. Mar sin, b’ e an ath cheum agam dèanamh air an àite far an robh Mick Jones a’ fuireach nuair a bha e anns a’ Chlash.

Às dèidh turas air an Underground, bha mi ann an Westbourne Park. B’ e cha mhòr a’ chiad rud a chunnaic mi nuair a thàinig mi far na trèana an Westway. Tha tòrr iomraidhean cultarach ann mun rathad sin – òran London’s Burning, film Don Letts mun Chlash From the Westway to the World is tòrr a bharrachd. Tha e air còmhdach “Tighten Up Vol 88”, LP sgoinneil le B.A.D cuideachd.

Bha mi rud beag draghail mu bhith a’ dol dhan àite seo oir, mar a sgrìobh Mick Jones is Joe Strummer san t-sàr-òran Beyond the Pale aig Big Audio Dynamite “If you don’t know where I come from, you better stay clear of my trail, from the dark side of London, that’s way beyond the pale”.

Ach sna làithean seo, tha an t-àite air fàs gu math uaslaichte (gentrified) a rèir coltais. Is fìor thoil leam Lunnainn agus tha mi toilichte gu bheil an t-àite nas spaideile ach ’s e ana-ceartas mòr a th’ ann gu bheil Lunnainn – agus gu dearbha, Dùn Èideann, air fàs cho daor is nach eil e furasta do dhaoine àbhaisteach fuireach ann tuilleadh is gu bheil dròbhan a’ gluasad a-mach às a’ bhaile.

Trellick Tower - seann dachaigh Mick Jones

Fhuair mi deagh dhealbh den Tùr – bha Mick a’ fuireach air an 18mh làr. Ma tha thu air bhideo Sightsee MC le B.A.D fhaicinn, tha an tùr a nochdadh ann agus tha e cuideachd sna dealbhan sanasachd a rinn BAD nuair a bha thàinig an còmhla air ais còmhla ann an 2011 airson turas. (B’ e an gig aca ann an Glaschu an cuirm-ciùil a b’ fheàrr a chunnaic mi nam bheatha!)

Dh’fheuch mi ri dealbh a thogail san aon àite.

Choisich mi sìos gu Ladbroke Grove – a tha cuideachd a’ nochdadh anns an t-sàr òran Battle of All Saints Road le BAD.

“A couple of years ago down Ladbroke Grove…..”

An uair sin, ghlac mi an t-Underground gu Paddington (far an deach an radaigeach Èireannach Michael Davitt a chur an greim ann an 1870) agus ghlac mi loidhne Elizabeth airson a dhol gu West Ealing.

Gu mi-fhòrtanach, chaidh mi air an trèana cheàrr is chaidh mi seachad air an stèisean agam is landaig mi ann an Southall (far an robh mòr-thubaist rèile ann an 1997 a bha mar phàirt den adhbhar airson Network Rail a bhith a’ dol air ais dhan roinn phoblaich!) Ach ged a chaidh mi dhan àite cheàrr, tha mi toilichte gun deach mi ann oir chunnaic mi na soidhnichean dà-chànanach Punjabi-Beurla ann.

Fhuair mi an ath thrèana gu West Ealing an uair sin. Bha dà adhbhar ann airson turas gu Ealing. Sa chiad dol a-mach, bha mi an dòchas gum faicinn UFO no taibhse no a leithid – oir ’s ann an sin a bha na Sarah Jane Adventures suidhichte.

Agus tha meur-loidhne goirid ann eadar West Ealing agus Greenford. Is e loidhne gu math goirid a tha seo agus chan eil i air a dealanachadh fhathast. Chan eil àireamhan ro mhòr a’ cleachdadh na loidhne is mar sin, chan eil planaichean ann gus an loidhne a dhealanachadh le uèirean ach an àite sin, tha deuchainnean a’ dol air adhart air trèanaichean bataraidh a bhios a’ tearrdseadh aig na stèiseanan eadar-tursan. ’S e seann thrèanaichean D-stock at London Underground a th’ annta ach chaidh an ùrachadh le bataraidhean.

Cha robh na trèanaichean dealanach a’ ruith an latha sin ach bha iad rim faicinn agus fhuair mi cothrom a dhol air trèana diosail. Chaidh mi air ais an uair sin agus mi a’ dèanamh air Deptford far an robh Dire Straits a’ fuireach uair….

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Sightsee MC – turas na Bliadhna ùire a Lunnainn

Le alasdairmaccaluim

Tha mi gu math dèidheil air a’ Chaledonian Sleeper eadar Alba agus Lunnainn. Mar sin, cha b’ e ruith ach leum dhomh tiocaid a chur air dòigh ann am fèill-reic na Nollaig.

Fhuair mi tiocaidean eadar Glaschu agus Lunnainn air £37 gach slighe airson seataichean– abair bargan!

Tha mi a’ dol ann air Diardaoin 9 Faoilleach agus a’ tighinn air ais Dihaoine 10 Faoilleach (bhithinn air a dhol ann Disathairne ach chan eil an trèana a’ ruith Disathairne airson adhbhar air choireigin).

Tha tòrr agam ri dhèanamh fhad ’s a bhios mi ann.

Tha mi a’ dol ann airson safari rèile, mar a bhiodh tu an dùil, a’ dol air loidhnichean nach do dh’fheuch mi roimhe, ach tha mi cuideachd a’ dèanamh beagan turasachd ciùil.

Tha mi gu math dèidheil air a’ Chlash agus air Big Audio Dynamite, an còmhlan aig Mick Jones às dèidh làimh. Mar sin, tha mi ag iarraidh an Trellick Tower, far an robh Mick Jones a’ fuireach uair fhaicinn. Tha an tùr ri fhaicinn sa bhideo aig B.A.D airson Sightsee MC, ann an grunn dealbhan sanasachd aig a’ chomhlan agus cuideachd air dealbh comhdach an LP TIghten Up Vol 88 aca, ann an dealbh a pheant Paul SImonon (cluicheadair beus a’ Chlash) dhaibh.

Tighten up Vol 88 – chithear an Westway agus an Trellick Tower.

Air taobh deas na h-aibhne, tha mi airson a dhol a dh’fhaicinn beagan a bharrachd eachdraidh ciuìl – am plac air a’ flat ann an Deptford far an robh David Knopfler agus John Illsley a’ fuireach agus far an do stèidhich iad Dire Straits còmhla ri Mark Knopfler. Còmhla ri iomadh rocair eile, bha Dire Straits nan gateway drug dhomh a-steach gu ceòl roc cruidh is meatailt!

Agus ann am meadhan a’ bhaile tha mi a’ dol gu Sràid Regent far a bheil plac ann a’ comharrachadh gun robh Nick Mason, Rick Wright agus Roger Waters nan oileanaich ann aig Regent Street Poly (Oilthigh Westminster a-nis) nuair a stèidhich iad Pink Floyd.

A thaobh còmhdhail, tha mi airson a dhol air meur-loidhne Greenford far a bheil iad a’ dèanamh deuchainnean air trèanaichean bataraidhean-dealanach.

Agus tha mi airson an uiread ‘s a ghabhas den Overground a dhèanamh a-nis. Am measg àiteachan eile, tha mi a’ dol gu Chrystal Palace far a bheil busaichean dealanach ùra a tha a’ coimhead coltach ri tramaichean.

Abair turas math a bhios ann! Nì mi aithris an seo air mar a chaidh dhomh às dèidh làimh.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Salad gun chrìoch! Turas dhan Stephenson Railway, Tyne and Wear

Le alasdairmaccaluim

Bidh mi a’ dol air safari rèile gu loidhne nach fhaca mi riamh roimhe gach bliadhna eadar an Nollaig agus a’ bhliadhna ùr. Tha mi air a dhol gu Wrecsam is Liverpool, Barrow in Furness, Lunnainn, Manchester, Contae an Dùin is eile thar nam bliadhnaichean.

Blyth Harbour Commissioners Number 2, 0-4-0ST, Taigh-tasgaidh/Rathad-Iarainn Smùid Stephenson, An Caisteal Nuadh

Am-bliadhna, chuir mi romham a dhol gu Rathad-iarainn Stephenson (no an North Tyneside Railway) beagan a tuath air a’ Chaisteal Nuadh.

Gu fortanach, tha an loidhne seo furasta a ruigsinn air còmhdhail phoblach.

Bha trioblaidean ann le droch thìde agus bha an trèana agam eadar Glaschu is Carlisle le TPE air a chur dheth, ach bha e ceadaichte a dhol ann slighe eile, le ScotRail/LNER taobh Dhùn Èideann agus mar a thachair e, bha sin na bu luaithe co-dhiù. Mar sin, chan fhada gus an robh mi sa Chaisteal Nuadh far an do ghlac mi am bus gu North Shields far a bheil an rathad-iarainn.

Air an t-slighe ann, chaidh sinn tro Wallsend far a bheil soidhnichean dà-chànanach ann air an t-slighe a-steach dhan bhaile – ann am Beurla agus Laidinn – a’ comharrachadh eachdraidh Ròmanach na sgìre.

Tha eachdraidh inntinneach aig Rathad-iarainn Stephenson cuideachd. ‘S e rathad-iarainn fìor aosta a tha seo, agus ’s e slighe-carbad no wagonway a bh’ ann mus robh trèanaichean smùid ann.

Chaidh a chleachdadh fad iomadh bliadhna airson obair guail is gnìomhachais ach ann anns na 1970an, chaidh a chleachdadh airson rud gu math eadar-dhealaichte – bha e na thrac deuchainn airson an Tyne and Wear Metro nuair a bhathar a’ togail an t-siostaim, a dh’fhosgail ann an 1980.

Mapa de mhetro Tyne is Wear agus de loidhne ùr Northumberland

Nuair a dh’fhosgail am meatro is nuair a bha na trèanaichean ùra uile deiseil airson seirbheis, dhùn an loidhne deuchainn ach rinneadh taigh-tasgaidh agus rathad-iarainn glèidhte de na seadaichean agus den trac. Tha fòcas sònraichte air an sgìre fhèin agus air eachdraidh shòisealta is gnìomhachais an àite.

Tha an taigh-tasgaidh beag ach fìor mhath. Tha eisimpleirean de shunteran den t-seòrsa a bha gan cleachdadh anns na mèinnean agus loco bho 1816 nuair a bha Ear-thuath Shasainn aig cridhe nan rathaidean-iarainn. Seo Billy, a tha cha mhòr 10 bliadhna nas sine na Stephenson’s Rocket. Seo an treas loco maireannach as sine san t-saoghal.

A bharrachd air seann thrèanaichean smùid, tha gu leòr trèanaichean dealanach ann cuideachd mar an loco seo a chaidh a thogail ann an 1909.

Às dèidh dhomh sùil a thoirt air an taigh-tasgaidh, bha an t-àm ann a dhol air an trèana. Air an t-slighe dhan stèisean aig Middle Engine Lane, mhothaich mi gu bheil an rathad-iarainn tòrr nas spaideile na tòrr de na rathaidean-iarainn glèidhte eile a chunnaic mi. Tha e follaiseach gu bheilear a’ coimhead às a dheth gu math leis an t-seada is an stèisean agus na beingean is na feansaichean uile ann am fìor deagh staid agus air am peantadh gu math. Agus gu sònraichte, bha na locotohan uile a’ coimhead air leth spaideil.

Shunterean dìosail aig Rathad-iarainn Stephenson

Tha an loidhne mu dhà mhìle a dh’fhaide agus tha i gu math diofraichte ri rathaidean-iarainn glèidhte àbhaisteach. An àite a bhith a-mach air an dùthaich, tha e ann an ionad gnìomhachais is ionad bhùithean – càr coltach ris the Fort ann an Glaschu.

A’ chiad rud a chì thu bhon trèana smùid nuair a a dh’fhàgas tu an stèisean, ’s e meur de Phizza Hut. Saoilidh mi gur e deagh rud a bhiodh ann salad gun crìoch ithe bhon t-salad bar aca agus a bhith a’ dèanamh beagan trainspotting aig an aon àm!

‘S e talamh post-industrial a tha seo agus aig taobh-tuath na loidhne, tha ionad gnìomhachais is ionad bhùithean agus an uair sin taighean-bathair is an uair sin taighean ùra. Leis an taigh-tasgaidh agus an turas trèana, chì thu na h-atharrachaidhean uile sa chomann shòisealta agus san eaconamaidh bho na 1980an air adhart.

Ma tha thu eòlach air Glaschu, tha e car coltach ri bhith a’ dèanamh rathad-iarainn glèidhte den t-seann rathaid-iarainn ri taobh an slip-road eadar an M8 agus Braehead a tha an uair sin a’ dol tron ionad-gnìomhachais!

Bha an trèana air a tharraing le einnsean smùid beag dearg agus bha i loma-làn de phàrantan is seann-phàrantan a bha airson rudeigin spòrsail a dhèanamh le an cuid chloinne eadar an Nollaig agus Oichche Challainn. Agus bha e follaiseach gunh robh turas air trèana smùid a’ còrdadh ris an fheadhainn bheaga.

Cha bhi an loidhne seo a’ faighinn mòran sanasachd agus is bochd sin oir tha i sgoinneil agus furasta a ruigsinn bho Alba.

Mholainn Rathad-iarainn agus Taigh-tasgaidh Stephenson gu mòr.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Dà sheachdain – dà loidhne ùr!

Le alasdairmaccaluim

Chan ann a h-uile seachdain a dh’fhosglas rathad-iarainn ùr, ach gu h-iongantach, dh’fhosgail dà loidhne ùr sa cho-latha-deug mu dheireadh agus fhuair mi cothrom a dhol air an dà chuid.

Dh’fhosgail an loidhne ùr gu Lìobhainn ann am Fìobha air 2 Ògmhios. Seo loidhne ùr bho Cheann Rèile Thornton gu Cameron Bridge agus Lìobhainn.

Bha an rathad-iarainn seo uair na phàirt de loidhne Costa an Ear Fhìobha eadar Lìobhainn agus Cill Rìmhinn taobh nam bailtean beaga air a’ chosta, leithid Peit na h-Uaimhe is Cair Ail.

Stèisean Lìobhainn air an latha fosglaidh phoblach - 02/06/24 — Stèisean ùr Lìobhainn

Dhùin an loidhne eadar Lìobhainn is Cill Rìmhinn ann an 1964, ach chaidh ceann a tuath (Luacharas – Cill Rìmhinn) agus ceann a deas na loidhne (Thornton gu Lìobhainn) a chumail Fosgailte gu 1969.

Tha an eaconamaidh ann an Lìobhainn agus na sgìre làimh ris air a bhith ann an droch staid fad bhliadhnaichean agus b’ e Lìobhainn/mòr-sgìre Inbhir Lìobhainn an t-àite as motha ann an Alba aig nach robh stèisean rèile.

Às dèidh iomairt làidir bho bhuidheann iomairt ionadail le freumhan làidir sa choimhearsnachd, dh’aontaich an Riaghaltas an loidhne ath-fhosgladh.

Bha an iomairt fìor mhath is fìor phroifeiseanta, a’ ceangal na h-iomairt ri iomairtean eaconamach, sòisealta agus còmhdhail nas motha seach dìreach ris an rathad-iarainn fhèin. Saoilidh mi gun tug seo buaidh mhòr air a’ Chomhairle agus air an Riaghaltas agus tha iad air cuideam gu leòr a chur air leasachadh sòisealta is eaconamach agus air ceanglaichean bus is còmhdhail ghnìomhach mar phàirt den phròiseact.

Air latha an ath-fhosglaidh, rinn mi air Dùn Èideann gus a’ chiad trèana eadar Dùn Èideann agus Lìobhainn a ghlacadh. Bha trèana 09:14 trang agus bha deagh atmosphere ann air bòrd. Bha gu leòr trainspotters air bòrd, a’ gabhail a-steach gu leòr òigridh – rud a bha brosnachail.

Nuair a stad an trèana ann an Cair Challdainn, thàinig sguad mòr a-steach, a’ gabhail a-steach tòrr mòr YouTubaichean rèile ainmeil– SimOn Trains, Jen on the Move, David Badley is eile – gaisgich uile! Bha daoine a’ fiolmadh is a’ gaireachdainn air feadh na trèana. ’S e a bh’ ann ach cèilidh air cuibhlichean!

Goirid às dèidh sinn, dh’fhàg an trèana a’ phrìomh loidhne aig Ceann-rèile Thornton a Tuath agus bha fuaim gu leòr ann – daoine a’ bualadh am basan agus ag èibheach a-mach.

Tha an loidhne cha mhòr uile dà fhillte, a’ fàgail rùm gu leòr airson fàs agus a’ dèanamh cinnteach nach bi tuilleadh sa chòrr dàil air trèanaichean. Tha e coltach gu bheil na h-ùghdarrasan air leasan ionnsachadh bho loidhne nan Crìochan.

Anns na Crìochan, tha barrachd den loidhne aon-fhillte na chaidh a mholadh an tòiseach. Ged a bha seo math gus dèanamh cinnteach gun rachadh an loidhne a thogail le bhith a’ cumail cosgaisean aig ìre reusanta, cha robh e idir freagarrach san ùine fhada – cha ghabh barrachd thrèanaichean a ruith is tha dàil air tòrr de na trèanaichean a th’ ann mar-thà mar thoradh air seo.

Ach cha robh dàil sam bith oirnn air loidhne Lìobhainn co-dhiù agus chan fhada gun an robh sinn ann an Cameron Bridge. Bha pìobairean agus pàrtaidh fàilteachaidh ann gus coinneachaidh ruinn.

Goirid às dèidh sin, chaidh sinn seachad air Rathad-iarainn Glèidhte Fhìobha (Fife Heritage Railway) agus bha iad air einnsean smùid a chur a-mach gus fàilte a chur oirnn.

Às dèidh còig mionaidean, bha sinn ann an Lìobhainn fhèin.

Tha an loidhne air a cuairteachaidh le aibhnichean cha mhòr na slighe – leis an Abhainn Odhar air aon taobh agus an Abhainn Lìobhainn air an taobh eile.

Ann an Lìobhainn fhèin, tha dà àrd-ùrlar aig an stèisean agus tha iad fada gu leòr airson trèanaichean le 8 carbadan no mar sin. Mar sin, bidh e comasach trèanaichean charter – tursan rèile is a leithid – a thoirt dhan bhaile.

Abair gun robh pàrtaidh ann aig an stèisean – comhairlichean, luchd-iomairt bhon Levenmouth Rail Campaign, pìobairean, clann sgoile, trainspotters, YouTubaichean agus muinntir an àite.

Choinnich mi ri mo charaid is co-obraiche Michaela a tha a’ fuireach sa bhaile. Às dèidh cofaidh agus turas dhan tràighe le ar co-obraiche Ewan, rinn sinn air meadhan a’ bhaile far an robh fèill agus consairt ann gus an t-ath-fhosgladh a chomharrachadh. Tha mi an dùil is an dòchas gun cuir an rathad-iarainn ùr ri ath-bheothachadh na sgìre agus gun tèid a chleachdadh le muinntir an East Neuk a bharrachd air muinntir mòr-sgìre Lìobhainn.

Chaidh sinn gu Rathad-iarainn Ghlèidhte Fhìobha cuideachd, a tha dìreach taobh a-muigh meadhan a’ bhaile, agus fhuair mi cothorm a dhol air Shunter Àireamh 4, a bha ag obair air an Lochty Private Railway, nach maireann, ann am Fìobha nuair a bha mi nam bhalach bheag.

Seo e ann an 1986.

Agus seo e am-bliadhna – faic cò a th’ aig an stiùir!

Bha deagh latha agam ann an Lìobhainn agus tha mi a’ guidhe gach soirbheas dhan loidhne ùir.

Dìreach deich latha às dèidh sin, bha mi a’ dèanamh air Sasainn far an do dh’fhosgail an loidhne trama ghoirid ùr ann am Blackpool eadar a’ phromanaid agus stèisean Blackpool a Tuath air 12 Ògmhios.

Bha Blackpool riamh ainmeil airson tramaichean.

Ged a bha na siotaman tramaichean uile san RA air dùnadh ro mheadhan nan 1960an, chùm Blackpool na tramaichean aca agus bha iad mar phàirt shuaicheanta de dh’iomhaigh a’ bhaile.

Bho 1963 a-mach, tha dìreach aon loidhne air a bhith ann am Blackpool – Fleetwood gu Starr Gate, taobh na Promanaid. Am measg nan loidhnichean a chaidh a dhùnadh, bha loidhne ann eadar a’ Phromanaid agus Stèisean Blackpool a Tuath – prìomh stèisean a’ bhaile.

Chaidh an loidhne sin ath-fhosgladh mar phàirt de dh’iomairt gus sgìre Cearnag Talbot a’ bhaile ath-bheothachadh. Ged nach eil an loidhne ach goirid (timcheall air ½ mhìle), tha i gu math feumail, a’ toirt daoine gu dìreach bhon stèisean dhan phromanaid agus do na taighean-òsta agus goireasan an sin. Bidh i math do dh’eaconamaidh a’ bhaile, lùghdaichidh i trafaig agus bidh i math dhan àrainneachd.

Dh’fhosgail an loidhne air 12 Ògmhios le trama sònraichte do dhaoine a bhuannaich co-fharpais gus “tiocaid òir” fhaighinn. Ged nach robh tiocaid agam fhèin, chaidh mi ann gus an latha mòr fhaicinn oir fhuair mi tiocaid trèana eadar Glaschu is air ais air £30. (Agus leis gun robh an trèana dhachaigh agam 15 mionaidean air dheireadh, fhuair mi £5 dhe sin air ais tro Delay Repay). Abair baragan!

Ceann na loidhne ùir aig Stèisean Blackpool a Tuath

Chaidh mi dhan stad trama ùr gus a’ chiad trama fhaicinn agus an uair sin, chaidh mi air an trama gu Fleetwood agus an sin gu ceann eile na loidhne ann an Starr Gate.

Tha mi air a bhith ann am Blackpool dà thuras roimhe – ann an 2010 gus na seann tramaichean uile fhaicinn mus deach an siostam ùrachadh agus ann an 2012 gus na tramaichean ùra agus an loidhne ùraichte fhaicinn. Bha am baile ann an droch staid aig an àm – tòrr bhùithean is taighean-òsta dùinte agus toglaichean falamh a bha a’ dol a dholaidh. Bha cuid de na sràidean a bha dìreach sràid air falbh bhon promanaid a’ faireachdainn caran salach is cugallach cuideachd.

Tha trioblaidean mòra air a bhith aig a’ bhaile bho na 1960an nuair a thòisich saor-làithean package dhan Spàinn is eile air prìsean gu math ìosal. Agus tha tòrr dhaoine a’ faicinn Blackpool mar àite air leth tacky cuideachd. Chanainn ge-tà gur dòcha gu bheil am baile air beagan adhartas a dhèanamh bho bha mi ann mu dheireadh. Bha nas lugha de thoglaichean trèigte ann, bha meadhan a’ bhaile nas glaine agus nas spaideile na bh’ ann roimhe agus bha barrachd nithean ann do luchd-turais nach eil beò ghlaichte le candy floss, chips agus variety performances.

Agus chanainn gu bheil an loidhne trama ùr air cur ri ath-bheothachadh a’ bhaile.

Mar a thuirt an sàr YouTubaiche rèile Geoff Marshall, “trains make everything better”! Tha fios gum bi feum aig Lìobhainn agus Blackpool air barrachd na dìreach rathaidean-iarainn ùra ach ’s e deagh thoiseach tòiseachaidh a th’ ann gun teagamh.

Alasdair

Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean