Dh’fhosgail rathad-iarainn ùr ann an Devon Disathairne sa chaidh. Seo “Rathad-iarainn Dartmoor” eadar Exeter agus Okehampton ann am Pàirce Nàiseanta Dartmoor. Loidhne a tha 14 mìle a dh’fhaid. Chaidh an loidhne a dhùnadh do luchd-siubhail bho chionn cha mhòr 50 bliadhna ach lean seirbheisean bathair gu na 2010an agus bha rathad-iarainn glèidhichte air pàirt den t-slighe cuideachd bho 1997 air adhart.
Bha a’ chomhairle ionadail agus ùghdarras na Pàirce Nàiseanta fada den bheachd gum bu chòir dhan loidhne ath-fhosgladh air adhbharan àrainneachdail agus eaconomach le cho dona ’s a tha an trafaig anns a’ Phàirce Nàiseanta agus mu dheireadh fhuair iad maoineachadh tro iomairt “Reversing Beeching” aig Riaghaltas na RA.
Chaidh an trac agus am bun-structar air fad ùrachadh agus tha an loidhne a cheart cho spaideil ‘s a bha i nuair a dh’fhosgail i an toiseach bho chionn 150 bliadhna. Bidh an stèisean ùr gu math goireasach ma tha thu air ùr thighinn a-mach à Broadmoor no ma tha thu a’ teicheadh bho Chù nam Baskerville! Bidh e feumail cuideachd ma tha thu dìreach a’ dol dhan Phàirc Nàiseanta – ach chan eil sin buileach cho inntinneach…. Bha an loidhne seo mar phàirt de loidhne na b’ fhaide uair – a’ dol cho fada ri Bude air costa a tuath na Cùirne.
An t-seann loidhne eadar Okehampton agus Bude
Tha iomairt a’ dol air adhart gus an loidhne a thoirt air ais fad na slighe gu Bude leis a’ bhuidhinn Connect Bude. Gur math a thèid leotha.
Each week we publish the text of our Gaelic Word of the Week podcast here with added facts, figures and photos for Gaelic learners who want to learn a little about the language and about the Scottish Parliament – Pàrlamaid na h-Alba. This week our word is leabhar – book. This week is Books Week Scotland, … Leugh an corr de Gaelic Word of the Week blog – Book – Leabhar
Bha tòrr a’ dol ann an Glaschu a thaobh còmhdhail sheasmhach an t-seachdain seo rè COP26.
Tha gu leòr air a bhith ag ràdh nach robh ann an COP ach cop agus nach deach gu leòr a dhèanamh. Nuair a sgrìobh mi seo bha sinn fhathast a’ feitheimh ris an aonta mu dheireadh.
Ach bha COP26 math air co-dhiù aon rud – a’ taisbeanadh còmhdhail sheasmach den t-seòrsa a bhios a dhìth oirnn san àm ri teachd.
Tha an Riaghaltas ag amas air lìonra rèile na h-Alba air fad a dhì-charbonachadh ro 2035. Nì iad seo tro bhith a’ cur uèirichean dealain an àirde airson a’ mhòr-chuid de na loidhnichean ann an Alba. Ach gus an tachair sin, agus airson nam beagan loidhnichean far nach biodh sin prataigeach (Loidhne na Gàidhealtachd a Tuath, Loidhne a’ Chaoil is Loidhne na Gàidhealtachd an Iar), bithear a’ cleachdadh trèanaichean dealanach le bataraidhean agus trèanaichean hàidhdreaidein.
Clas 230 BEMU (‘Battery Electric Multiple Unit’), Crois mo Liubha, Glaschu
Bha an dà chuid trèana dhealanach agus trèana hàidhdeaidein gan taisbeanadh aig Stèisean a’ Mheadhain rè COP agus rinn iad tursan gach latha airson daoine aig COP26 airson sealltainn dhaibh mar a bha an teicneòlas ag obair.
Cha robh mi cudromach gu leòr gus cuireadh fhaighinn airson a dhol orra ach chaidh mi a-mach air safari rèile gus am faicinn.
Seo an trèana hàidhdeaidein “Hydroflex” air Cearcall Cathcart agus seo an trèana bataraidh (D-train – seann trèana tiùb Lunnainneach ’suas-chuairtichte’) ann an Crois mo Liubha.
Clas 799 (HMU – Hydrogen Multiple Unit)
Ann am meadhan a’ bhaile, bha tòrr bhusaichean dealanach rim faicinn, a’ gabhail a-steach busaichean shuttle gu COP26 agus am bus eadar na stèiseanan uile. Chaidh mi air a bhus eadar Stèisean a’ Mheadhain agus Stèisean Sràid na Banrighinn agus bha e samhach, luath is spaideil.
Tha e math adhartas fhaicinn. Thathar a’ dealanachadh loidhne Chille Bhrìde an Ear an-dràsta fhèin is tha an Riaghaltas dìreach air aontachadh loidhne Barrheid a dhealanachadh cuideachd. Agus tha busaichean dealanach air fàs gu math cumanta sa bhaile a-nis cuideachd. Thòisich busaichean dealanach aig First Bus gu Milton bho chionn cha mhòr dà bhliadhna agus sna beagan sheachdainean a dh’fhalbh tha iad air fàs tòrr nas cumanta le tòrr aca a-nis aig companaidh busaichean McGills ann an Glaschu is Schd Rinn Friù.
B’ fheàrr leam gun robh adhartas cho mòr is cho luath seo ga dhèanamh air a h-uile rud eile sa cho-labhairt!
Each week we publish the text of our Gaelic Word of the Week podcast here with added facts, figures and photos for Gaelic learners who want to learn a little about the language and about the Scottish Parliament – Pàrlamaid na h-Alba. This week our word is Cothrom na Fèinne – a fair chance or fair … Leugh an corr de Gaelic Word of the Week – Cothrom na Fèinne – a fair chance
Are you learning Gaelic or interested in Gaelic? Would you like to make your voice heard in the Scottish Parliament? If so, why not come along to our session being held as part of Seachdain na Gàidhlig – Edinburgh’s Gaelic Festival which is taking place on November 12th from 2:00 pm – 3:30 pm The session aims … Leugh an corr de Change the world through Gaelic! Session for Gaelic learners 12/11/2021
A bheil thu airson an saoghal atharrachadh tro mheadhan na Gàidhlig? Bidh sinn a’ cumail seisean a sheallas dhut mar a nì thu sin mar phàirt de Sheachdain na Gàidhlig 2021 – Fèis Ghàidhlig Dhùn Èideann – nas fhaide air adhart an t-seachdain seo. Seallaidh an seisean seo mar as urrainn dhut do ghuth a … Leugh an corr de Atharraich an Saoghal tro mheadhan na Gàidhlig! Tachartas 12/11/2021
Bidh fios aig daoine a tha a’ leughadh a’ bhloga seo gu tric gu bheil mi uamhasach deidheil air busaichean-tràilidh (trolleybuses).
’S e a th’ ann am bus-tràilidh ach bus dealanach a tha a’ ruith air dealain bho uèirean. B’ àbhaist dhaibh a bhith gu math cumanta san RA, a’ gabhail a-staigh siostaman ann an Glaschu, Caerdydd, Beal Feirste, Lunnainn agus tòrr shiostaman ann am meadhan agus thaobh a tuath Shasainn.
Ged nach eil siostam sam bith air fhàgail an seo a-nis, tha iad fhathast gu math cumanta ann am meadhan agus taobh an ear na h-Eòrpa.
Tha busaichean-tràilidh nas uine na busaichean dealanach àbhaisteach oir chan fheum iad bataraidhean troma.
Ach dè th’ ann an làraichean-tràilidh?
Anns a’ Ghearmailt, tha deuchainn a’ dol air adhart air làraidhean-tràilidh. ’S e a th’ annta ach làraidhean a tha a’ ruith air uèirean os cionn nan rathaidean-mòra. Is urrainn dhaibh ruith air an dealan agus bataraidhean a teàirrdseadh cuideachd.
Seo bhideo a rinn an YouTubaiche Tom Scott mun chuspair.
Tha mi an dòchas gun obraich an deuchainn seo agus gum faic sinn làraichean dealanach den t-seòrsa seo – agus gu dearbha busaichean-tràilidh an seo ann na Alba ann an ùine nach bi fada.
Each week we publish the text of our Gaelic Word of the Week podcast here with added facts, figures and photos for Gaelic learners who want to learn a little about the language and about the Scottish Parliament – Pàrlamaid na h-Alba. This week our word is Cothromachadh Carboin – net zero. At the moment the … Leugh an corr de Gaelic Word of the Week – Net Zero – Cothromachadh Carboin
Tha tòrr dhaoine air a bhith ag ràdh air na meadhanan sòisealta na bu toil leotha fhaicinn bho ChOP26. Seo na beachdan agam air na ceuman còmhdhail a bu toil leam fhaicinn.
Sa bhad:
Stad air togail rathaidean ùra
Casg air tursan-adhair taobh a-staigh na RA (ach a-mhàin do sgìrean dùthchail far a bheil feum air a leithid – m.e Eileanan na h-Alba, na h-Eileanan Scilly)
Còmhdhail ceangailte – siostam coltach ri Oyster do mhòr-sgìre Ghlaschu/meadhan na h-Alba air fad no is dòcha do dh’Alba air fad. Siostam le cosgaisean nas ìsle, cap laitheil is seachdaineil air na chosgas tu, agus seo a’ gabhail a-steach companaidh bus/rèile/subway/trama/aithisg ann.
Ath-leasachadh air fàraidhean airson tursan rèile fada gus am bi iad nas fhasa a thugsinn agus nas saoire
Stad air taic stàite sam bith do charbadan rathaid fèin-obrachail (autonomous vehicles) agus airgead a chur ri tramaichean, trèanaichean, busaichean agus teicneòlasan eile a tha air an dearbhadh mar-thà.
Bruach Thuaidh air loidhne nan Crìochan – tha an t-àm ann airson tòrr ath-fhosglaidhean eile!
Sa mheanan-ùine:
Casg air bhanaichean lìbhrigidh diosail agus bhanaichean dealanach nan àite
Prògram fosglaidhean/ath-fhosglaidhean rathaidean-iarainn gus beàrnan san lìonra rèile nàiseanta a lìonadh (Cill Rìmhinn, Waverley Route gu Carlisle, Ceangail Reile Port-adhairt Ghlaschu, Ceann Phàdraig agu Baile nam Frisealach) agus gus daoine fhaighinn às na càraichean aca
A’ dèanamh siostam meatro do mhòr-sgìre Ghlaschu coltach ris an London Overground a’ cleachdadh nan loidhnichean a th’ ann mar-thà le trac dùbhailte air gach meur-loidhne san sgìre agus *co-dhiù* 4 trèana gach uair air gach loidhne gus nach bi feum aig daoine air clàr-ama.
Busaichean a bhith air an riaghaladh gu teann leis an roinn phoblaich (mar a tha iad ann an Lunnainn) no leis an roinn phoblaich (mar a tha iad ann an Dùn Èideann/Èirinn a Tuath) gus an gabh an ceangal ri dòighean siubhail eile agus gum bi iad air an ruith airson maith a’ phobaill is na h-àrainneachd seach airson prothaid.
Siostam thràmaichean do Ghlaschu agus leudachadh mòr air siostam Dhùn Èideann
