“Chan fhaigh iad seachad” – Ceòl, burgairean, ana-faisisteachd agus trèanaichean ann an Lunnainn

Le alasdairmaccaluim

“Ring! Ring! It’s 7:00 A.M.! Move yourself to go again”

’S ann mar sin a thòisicheas an t-òran the Magnificent Seven leis a’ Chlash. Agus bha an LP air a bheil e air m’ aire nuair a ruig mi Lunnainn aig 7:00m bho chionn beagan làithean air an trèana oidhche.

Bha mi air taistealachd roc is rathaid-iarainn mar thoradh air faraidhean saora aig a’ Chaledonian Sleeper gus suidheachaidhean (agus leapannan!) a lìonadh aig àm den bhliadhna nuair nach eil t-iarrtas cho àrd. Aig £35, ’s e bargan a bh’ ann.

An Cadalaiche, Euston, 7m

Cha robh mi gu bhith ann ach fad latha oir bha mi a’ dol air ais air an trèana air an aon oidhche agus bha gu leòr agam ri dhèanamh – safari rèile, taistealachd roc agus beagan ana-faisisteachd!

Tha mi air leth deidheil air a’ Chlash. Fhuair mi teip bho mo charaid Michael san sgoil air an robh measgachadh de dh’òrain bho the Clash (1977) agus bhon chlàr mu dheireadh aca Combat Rock (1982)* agus chòrd a h-uile rud air rium gu mòr – an stuth tràth puncach, an roc àbhaisteach agus an stuth neònach aca le rap is dub is eile. 

Chan fhada gus an do cheannaich mi London’s Calling (1979) agus Give em Enough Rope (1978) – dà chlàr air leth fhèin math. Agus an uair sin, cheannaich mi Sandinista! (1980) clàr nach eil idir cho math – ’s e LP triopailte a th’ ann ach chan eil de dh’òrain matha air ach gus is dòcha aon LP a lìonadh – no fiù’s EP!

Ach tha na h-òrain air a tha math fìor mhath – leithid Magnificent Seven, Police on My Back agus Someone Got Murdered.

Chaidh mi a lorg an àite far an deach dealbh còmhdaich Sandinista a thogail. Agus bha mi ag èisteachd ri LP London Calling fhad’s a bha mi air an t-slighe. Ach an àite a bhith Lost in the Supermarket, bha mi air call air cùlaibh stèisean St Pancras!

Lorg mi an t-àite aig a’ cheann-thalla agus a rèir coltais, tha e nas glaine, soilleire, sàbhailte na bha e ann an 1980.

Nis, bha an Clash daonnan a’ seasamh gu daingeann an aghaidh gràin-cinnidh agus faisisteachd. Gu dearbha, tha òran air a’ chuspair sin air Sandinista fhèin.

They say the immigrants steal the hubcaps, of respected gentlemen, they say it would be wine and roses if England were for Englishmen again

Agus sgrìobh Mick Jones agus Joe Strummer bhon Chlash sàr-òran eile còmhla a’ moladh ioma-chultarachd dhan chòmhlan eile aig Mick – Big Audio Dynamite. Ann am Behond the Pale, tha Mick ag innse sgeulachd a sheann phàrantan air taobh a màthar, a bha nan Iùdhach a theich bho na pograman san Ruis agus a rinn dachaich dhaibh fhèin ann an Lunnainn.

Tha loidhnichean matha ann, leithid:

Saint George used his sword on the immigrant poor ‘cause he can’t kill no dragon, agus:

Don’t anybody know that this city was made of immigrant blood and money?

Seo fear de na h-òrain as fheàrr leam agus chunnaic mi BAD ga chluich beò ann an Glaschu ann an 2011.

Bha seo uile gu math iomchaidh oir b’ e an ath stad agam Sràid nan Càballan, Cable Street, ann an Lunnainn an Ear far an deach ruag a chur air na faisistich aig Mosely ann an 1936. Mar sin, rinn mi air Lunnainn an Ear – comin by bus or underground, hurrah, tra-la, mar a chanadh an Clash fhèin san òran English Civil War!

Ach an tòiseach, bha an t-àm ann airson beagan bìdh. Agus mar a thachair e, fhuair mi a-mach gun robh Wimpy faisg air Sràid nan Càballan. Bha mi gu math dèidheil air Wimpy nuair a bha mi òg, agus tha am biadh gam thoirt air ais do làithean sona m’ òige sna 1980an!

Bha luchd-obrach a’ Wimpy a’ bruidhinn ann am Bengali, cànan a tha gu math làidir san sgrìre.

Tha cuid de na soidhnichean anns a’ cheàrnaidh seo de Lunnainn an Ear dà-chànanach. Seo soidhne ann am Brick Lane mar eisimpleir. Dh’ionnsaich mi, ge-tà, nach e eadar-theangachadh air Brick Lane a th’ anns an sgrìobhadh Bengali idir ach Brick Lane (‘Brik Len’) sgrìobhte ann an dòigh-sgrìobhaidh Bengali. ’S e sin ri ràdh, nam biodh iad air Gàidhlig a chur air san aon dòigh, an àite a bhith a’ sgrìobhadh Slighe nam Briogaichean no rudeigin mar sin, s e Briog Lèin a bhiodh air. Tha e a’ cur nam chuimhne mar a bhios Tim Armstrong a’ cur litreachadh na Gàidhlig air a’ Bheurla sna leabhraichean sci-fi aige!

Às dèidh deagh bhiadh sa Wimpy, rinn mi air Sràid nan Càballan gus an dealbh balla agus plac fhaicinn mu Bhlar Sràid nan Càballan far an deach Mosely agus na Blackshirts a chur a-mach às an sgìre.

Cha d’fhuair iad seachadh – agus chan fhaigh iad seachad.

Às dèidh sin, bha an t-àm ann a dhol gu taobh eile a’ bhaile gus balach eile à Lunnainn an Ear a chomharrachadh – Mark Feld, no Marc Bolan mar as fheàrr a dh’aithnichear e!

Ri leantainn…. An ath thuras: Marc Bolan, zombie soup, Ar-a-mach Còrnach 1497 agus an Suffaragette Line

Alasdair

Ag èisteachd ri: “London’s Calling”, the Clash (1979), 10/10, “Sandinista!”, the Clash (1980), 1/10.

Air mo Khobo: “Rossa’s Recollections, 1838, 1898”, O’ Donovan Rossa

*Cha chanainn gu bheil Cut the Crap (1985) canonical leis nach robh Mick no Topper air, agus nas cudromaiche, a chionn ‘s nach eil e uabhasach math nas motha (ged a tha òran no dhà ann a tha math).  

Powered by WPeMatico


Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Rathad-iarainn ùr gu Port-adhair Luton

Le alasdairmaccaluim

Bha sinn ann an Lunnainn air làithean-saora san Dàmhair agus chaidh sin ann air a’ phlèana gu Port-adhair London Luton.

Rinn mi sòiseòlas san oilthigh, agus nuair a smaoinicheas mi air Luton, bidh mi daonnan a’ smaoineachadh air na h-“Affluent Worker Studies” anns na 1960an – a bha a’ coimhead air luchd-obraichean chàraichean ann an Luton agus na cleachdaidhean is beachdan sòisealta agus poilitigeach aca. Agus gu dearbha chunnaic mi factaraidh Vauxhall fhad’s a bha mi ann an turas seo.

Ach chan eil sinn an seo airson bruidhinn air sòiseòlas no air càraichean – ach air trèanaichean!

B’ àbhaist dhomh a bhith ann am port-adhair Luton gu math tric aig deireadh nan 1990an oir rinn mo bhean Jenny MSc agus chuir i seachad sia mìosan an sin ag obair air a pròiseact rannsachaidh. Aig an àm sin, aig toiseach linn nan loidhnichean-adhair buidseat bha am port-adhair gu math beag – coltach ri sabhal gun mòran na bhroinn.

Nuair a bha sinn ann an turas seo, bha e gu math eadar-dhealaichte – tha e tòrr tòrr nas motha le gu leòr taighean-bìdh is bùithean ann.

Nuair a bha mi eòlach air a’ phort-adhair an toiseach, bha e pìos air falbh bhon lìonra rèile. Chaidh stèisean a thogail gus am port-adhair a fhrithealadh ann an 1999 – Luton Airport Parkway (LTN) ach tha e còrr is mhìle air falbh bhon phort-adhair agus feumar bus fhaighinn ann. Chan eil busaichean uamhasach freagarrach, oir tha am port-adhair gu math soirbheachail le 18 millean luchd-cleachdaidh gach bliadhna, tha na rathaidean timcheall air gu math trang agus gu tric feumaidh tu feitheimh greis mhòr ri bus.

Mar sin, thathar a’ togail Luton Dart (“Direct to Air Rail Transport”), rathad-iarainn eadar am port-adhar agus stèisean Luton Parkway. Tha an t-slighe ro chas – agus is dòcha ro ghoirid – airson rathad-iarainn àbhaisteach.  Mar sin, is e trèanaichean fèin-obrachail (automatic) gun dràibhear, air an tarraing le càball a bhios ann.

Dealbh den loidhne ùr
(Le Cnbrb – Own work, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=69517094

Mairidh an turas dìreach 4 mionaidean eadar am Port-adhair agus an stèisean agus bheir e comas do dhaoine a dhol eadar Port-adhair Luton agus Lunnainn ann an leth-uair a thìde. Tha an loidhne gu bhith a’ fosgladh an ath-bhliadhna.

Tha an loidhne càr coltach ri People Mover Venice a chaidh a dhèanamh leis an aon chompanaidh.

Seo bhideo beag den loidhne:

Tha obair togail air an loidhne fhèin cha mhòr deiseil agus thathar a’ dèanamh deuchainnean air na trèanaichean agus a’ cur crìoch air an obair togail aig Stèisean Luton Parkway aig an àm seo. Chunnaic mi tè de na trèanaichean ùra fhad’s a bha mi ann – ach cha d’ fhuair mi dealbh gu mì-fhortanach.

Tha seo dìreach a’ fàgail aon cheist – carson idir nach eil ceangal-rèile air choireigin againn do phort-adhair Ghlaschu fhathast?????? DÈAN MAR-THÀ E!

Alasdair


Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Powered by WPeMatico

Chan eil annam ach cowboy….. Turas gu Lunnainn 3

Le alasdairmaccaluim

Air an darna latha agam ann an Lunnainn, dhùisg mi tràth sa mhadainn is mus do dh’fhosgail mi mo shùilean smaoinich mi “a bheil mi ag obair an-diugh? A bheil agam ris a’ chlann a dheisleachadh airson na sgoile?”

Agus an uair sin, chuimnich mi gun robh mi ann an Lunnainn air safari rèile!

B’ e am plana agam a dhol air pàirtean den Underground nach d’rinn mi riamh roimhe. Bha fios agam mar-thà gun robh an District line agus an Hammersmith and City gu bhith dùinte ach nuair a thug mi sùil air app TfL, fhuair mi a-mach gun robh pàirtean de loidhne a’ Phicadilly gu bith dùinte cuideachd.

Mar sin, bha an t-àm ann ann airson cofaidh is planadh.

Chaidh mi gu cafaidh faisg air stèisean tiùb Goodge Street agus bha mi ag òl cofaidh a-muigh agus a’ coimhead air mapaichean.

Ri mo thaobh, bha fear òg a bha a’ smocadh. Stad cailleach gus bruidhinn ris.

“Ah son, I wish I could still smoke. I used to smoke. A lot. But now I’ve got asthma. It’s because I smoked low quality fags.”

Mise, a’ smaoineachadh dhomh fhèin: “Hmm, saoil an e uiread nan toitean bu chòireach seach càileachd nan toitean bu chòireach”.

Às dèidh caffeine agus cluich le aplacaid TfL, cho-dhùin mi gun robh mi a’ dol a chur crìoch air an Northern Line (Edgeware Branch) agus gun robh mi an uair sin a dol a dh’fhaighinn bus gu Stanmore aig deireadh an Jubilee Line.

Agus sin na rinn mi! Sin dà loidhne a tha a-nis dèanta air an liosta agam! Tha Stanmore fìor mhath oir tha tòrr thrèanaichean air an cumail ri taobh an stèisein agus fhuair mi dealbh no dhà.

SSS

Chaidh mi air an tiùb agus air an Overgound an uair sin gu Richmond. Às dèidh cofaidh, chaidh mi air misean cudromach – chaidh mi a lorg an taighe a bh’ aig Phil Lynott nach màireann aig Thin Lizzy!

‘S e Pagoda House an t-ainm a th’ air oir tha e gu math faisg air Kew Gardens agus chithear am pagoda. Thog mi dealbh luath agus dh’èist mi ri beagan Lizzy fhad’s a bha mi a’ feitheimh ris a’ bhus dhachaigh.

Pagoda House - Taigh Phil Lynott, Kew Garden

An uair sin, bha mi airson a dhol gu Tottenham, oir leugh mi gum faicear depot a’ Victoria line an sin – an t-aon àite far am bi na trèanaichean os cionn na talmhainn. Mar sin, fhuair mi an tiùb, trèana, tiùb eile agus bus gu stad bus aonarach air a bheil “Northumberland Park Rail Depot”. Lorg mi drochaid thairis air an rathad-iarainn agus mhothaich mi gun robh mesh ga chuairteachadh. Gu fortanach, b’ urrainn dhomh lionsa an iphone agam faicinn tron mhesh agus fhuair mi dhealbh no dhà!

Agus leis a sin, bha an t-àm ann dèanamh air Glaschu a-rithist – fear de na trèanaichean Azuma spaideil ùr aig LNER.

Abair turas a bh’ agam – 27 tursan trèana, 7 tursan bus agus turas air càr-càbail agus beagan eachdraidh Thin Lizzyach!

Alasdair


Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Powered by WPeMatico

Mundane ann an Lunnainn! Turas gu Acton Depot #gàidhlig

Le alasdairmaccaluim

Nuair a bha mi nam bhalach òg, bha leabhar sònraichte agam. Chan e Lord of the Rings no Pride and Prejudice a bh’ ann no fiù ’s the Making of the Crofting Community!

Nuair a bha mi mu 12 bliadhna a dh’aois, b’ e leabhar air an robh British Electric Trains in Camera le John Glover a b’ fheàrr leam.*

Tha an leabhar, a chaidh fhoillseachadh ann an 1982, a’ tòiseachadh leis na faclan:

The electric multiple-unit or emu is perhaps the most mundane of all railway rolling stock.”

John Glover, British Electric Trains in Camera

Cha mhòr nach eil sin cho math ri: “It was the best of times, it was the worst of times!

Ach bha an t-ùghdar a’ dèanamh puing chudromach – tha a’ mhòr-chuid de na tursan trèana san RA air trèanaichean dealanach a tha nan ioma-aonadan (multiple units), ’s e sin ri ràdh càraichean-rèile, no aonadan-rèile: caraistean le einnseanan.

Nuair a smaoineachas daoine, fiù’s daoine a tha beò-ghlacte le rathaidean-iarainn, bidh iad a’ smaoineachadh air locothan mòra cumhachdach, dìosail no smùid, a’ tarraing trèanaichean, leithid Deltic no am Flying Scotsman. Cha bhi iad a’ smaoineachadh air trèanaichean beaga dealanach air loidhne Canàl Phàislig no trèanaichean tiùb Lunnainn.

Deltic ann an Inbhir Theòrsa
Class 55 Deltic ann an Inbhir Theòrsa air turas rèile

Mar sin, tha an t-ùghdar ceart. Do chuid, chan eil aonadan dealanach uamhasach inntinneach ach air an làimh eile, tha iad fìor fìor chudromach. Agus b’ e amas an ùghdair rud beag a bharrachd sanasachd a thoirt do na h-eich obrach seo agus sealltainn cho cudromach sa bha iad.

Tha an leabhar a’ coimhead air gach seòrsa aonad-rèile dealanach – an lìonra nàiseanta, Metro Tyne and Wear, London Underground agus Subway Ghlaschu.

Chaidh an leabhar a sgrìobhadh aig àm nuair a bha tòrr ag atharrachadh. Bha tòrr trèanaichean bho na 1940an no fiù ’s nas sine fhathast a’ ruith ach bha ginealach ùr de thrèanaichean ùra a’ tighinn a-steach. Agus thug e seachad deagh bhlas de gach pàirt den lìonra rèile.

Tha tòrr loidhnichean neo-àbhaisteach ann, leithid trèanaichean tiùb ann an Eilean Wight agus an Tyne and Wear Metro.

Leugh mi an leabhar uair is uair agus nuair a ghabh mi ùidh ann an rathaidean-iarainn a-rithist nam inbheach, chuir mi romham na trèanaichean a b’ fheàrr leam bhon leabhar fhaicinn san fheòil, mar gum biodh.

Chaidh mi gu Eilean Wight ann an 2013 gus na seann trèanaichean tiùb fhaicinn a bha a’ ruith nan seirbheisean rèile ann.

Agus chaidh mi gu Museum of Electric Railway (nach maireann) ann an Coventry ann an 2017 gus cuid de na trèanaichean eile a bh’ fheàrr leam bhon leabhar fhaicinn.

Ach ged a chunnaic mi tòrr de na trèanaichean inntinneach, tha rud no dhà agam ri fhaicinn fhathast!

Ann an 2021, tha mi a’ dol air turas gus trèana eile bhon leabhar fhaicinn – trèana bho Loidhne Waterloo and City ann an Lunnainn. Bha dealbhan san leabhar de na trèanaichean beaga a bha air an loidhne eadar 1940 agus 1994. Tha mi air post bloga a sgrìobhadh mun loidhne ghoirid inntinnich fo-thalamh seo a bha le BR ach a chaidh a thoirt do London Underground ann an 1994.

na duilleagan ann am British Electric Trains in Camera mun Waterloo and City

Chaidh tè de na trèanaichean beaga a ghlèidheadh agus a sgeadachadh ann an London Transport Museum Depot ann an Acton agus tha latha fosgailte gu bhith aca aig deireadh a’ Chèitein agus tha mi air tiocaidean fhaighinn agus air àite a chur air dòigh air a’ chadalaiche – An Caledonian Sleeper.

Tha Tasglann an Taigh-tasgaidh fìor mhòr le trèanaichean, tramaichean, busaichean-tràilidh is tòrr a bharrachd agus tha e air a bhith air an liosta-bhucaid rèile agam fad iomadh bliadhna.

Tha mi cinnteach nach bi an turas agam mundane!

Class 484 (trèana Waterloo and City Line) ann an Acton Depot. Bho Wikipedia Commons,

Alasdair

(*Bha mi gu math dèidheil air leabhraichean horror sgriosail le James Herbert is Stephen King ach ‘s e sgeulachd eile a tha sin!)


Tadhail air Trèanaichean, tramaichean is tràilidhean

Powered by WPeMatico